Wojna sueska 1956 roku. Militarne zwycięstwo Izraela, polityczna klęska europejskich potęg
Konrad M. Szelest
Utworzenie Państwa Izrael na terenie brytyjskiego terytorium mandatowego w 1948 roku zostało bardzo negatywnie przyjęte przez świat arabski. Zaledwie dzień po ogłoszeniu niepodległości państwa żydowskiego, 15 maja 1948 roku koalicja państw arabskich Egipt, Irak, Transjordania, Liban i Syria zaatakowały izraelskie terytorium. Jako oficjalny pretekst podano chęć utworzenia niepodległego państwa arabskiego na ziemiach historycznej krainy —Palestyny. Tak rozpoczęła się I wojna izraelsko-arabska, która na szali postawiła przetrwanie państwa żydowskiego, okupione tragedią Holocaustu i dążeniem stworzenia niepodległego tworu narodu wybranego, który przez dwa tysiące lat okupiony był tułaczką po całym świecie. Ofensywa państw arabskich, które do walki wystawiły ponad 23 tysiące żołnierzy, została zwieńczona zdobyciem Jerozolimy i wygnaniem ze Starego Miasta całej ludności żydowskiej. Izraelska mobilizacja obejmująca blisko 100 tysięcy osób, zmieniła niekorzystne położenie młodego państwa. Na północy, starcia z siłami syryjskimi prowadzili osadnicy żydowscy uzbrojeni w przestarzały sprzęt wojskowy z końca XIX wieku i początku XX. Lekkie czołgi syryjskiej armii R35 produkcji francuskiej przegrywały „spotkanie” z koktajlami Mołotowa, których hurtowo używali Żydzi. Południowa ofensywa wojsk egipskich pomimo początkowych sukcesów została zatrzymana. Podpisane 11 czerwca zawieszenie broni pod naciskiem ONZ miało trwać miesiąc. Jednak plany przyłączenia pustyni Negew do państwa arabskiego, a Zachodniej Galilei do Państwa Izrael zostały zbojkotowane przez obydwie strony. Egipcjanie zerwali zawieszenie broni 8 lipca i przystąpili do kolejnego ataku. Trwający dziesięć dni marsz wojsk egipskich przez Palestynę został zastopowany i rozbity przez siły izraelskie. Kontrofensywa pozwoliła Żydom na poszerzenie opanowanego korytarza pomiędzy Jerozolimą a Tel Awiwem. W rękach żołnierzy izraelskich znalazł się Nazaret, historyczne miasto w Galilei. Kolejny rozejm został podpisany 18 lipca 1948 roku pod naciskiem ONZ. Niecały miesiąc później, 17 września w Jerozolimie został zamordowany przez bojówkarzy żydowskiej organizacji Lechi wysłannik Narodów Zjednoczonych szwedki hrabia Folke Bernadotte, główny architekt planu pokojowego pomiędzy Arabami i Żydami. Po okresie dłuższej stabilizacji w październiku 1948 roku zostaje zerwany rozejm i Izrael rozpoczyna swoją ofensywę. Dochodzi do starć na pustyni Negew, Izrael zajmuje całą Galileę i wkracza na terytorium Libanu. W grudniu na skutek działań oskrzydlających wojska izraelskie zamykają w kotle armię egipską na Półwyspie Synaj i docierają do Morza Czerwonego. Następuje powolny proces podpisywania traktatów pokojowych przez państwa arabskie: 24 lutego 1949 roku z Egiptem, 23 marca z Libanem, 3 kwietnia z Transjordanią i 20 lipca z Syrią. Zgodnie z rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 9 grudnia 1949 roku Jerozolima otrzymuje status umiędzynarodowienia. 11 grudnia 1949 roku premier Dawid Ben Gurion ogłasza Jerozolimę stolicą Izraela. Wojna o niepodległość Państwa Izrael zakończyła się sukcesem, pokazując ogromną determinację i hart ducha Żydów. Dla świata arabskiego działania wojenne 1948-1949 były prawdziwą katastrofą. Na ich skutek ze swoich miejsc zamieszkania zostało wygnanych blisko 750 tysięcy Arabów. Po zwycięstwie do Izraela przybyło z krajów arabskich i Europy 700 tysięcy Żydów. Kiedy Armia zatrzymała koalicyjne siły arabskiezaczęła rosnąć w siłę. Dla Palestyńczyków i ich sprzymierzeńców zwycięstwo Izraela było siarczystym policzkiem, który do dziś stanowi zadrę w sercu i sprawia, że Palestyna jest jednym z najbardziej „zapalnych” punktów na świecie.
Pełna wersja artykułu w magazynie TW Historia 4/2026