Unia chce przyspieszenia inwestycji obronnych i ułatwień w obrocie uzbrojeniem

Wojciech Pawłuszko

Parlament Europejski zaakceptował 16 września 2026 roku pakiet przepisów istotnie ułatwiających dalsze funkcjonowanie unijnej branży zbrojeniowej. Chodzi o regulacje mające na celu przyspieszenie wydawania zezwoleń przez urzędy państw członkowskich dla projektów w obszarze gotowości obronnej, uproszczenia wewnątrzunijnych transferów produktów obronnych, uproszczenia zamówień publicznych w dziedzinie bezpieczeństwa i obronności (tzw. Omnibus V), jak również nowe przepisy w zakresie ułatwień w realizacji inwestycji obronnych. Tym samym europarlamentarzyści zrealizowali jeden z kluczowych priorytetów przewidzianych we wspólnej deklaracji Parlamentu Europejskiego, Rady UE i Komisji Europejskiej z 23 grudnia 2025 roku w sprawie priorytetów legislacyjnych UE na 2026 rok.

Komisja chce ponownie uzbroić Europę

Tłem dla szeroko zakrojonych, aktualnie prowadzonych prac legislacyjnych instytucji unijnych, koncentrujących się na wspieraniu europejskiego sektora obronnego, jest przedstawiona 19 marca 2025 roku przez przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen biała księga pt. „Europejska obronność – Gotowość 2030”. Dokument wskazuje siedem obszarów priorytetowych dla wzmocnienia europejskiej obronności, w tym konieczność wzmocnienia systemów obrony powietrznej i systemów artyleryjskich, mobilność wojskową czy wspieranie rozwoju systemów dronowych i antydronowych. Co istotne, kładzie też jednak nacisk na uproszczenie procedur zamówień w dziedzinie obronności czy transferów uzbrojenia wewnątrz Unii, jak również podkreśla konieczność mobilizacji kapitału na potrzeby rozwoju europejskiej zbrojeniówki.

Szybsze zezwolenia na rzecz gotowości

Parlament Europejski zaakceptował z poprawkami przygotowany przez Komisję Europejską projekt rozporządzenia w sprawie przyspieszenia postępowań w sprawie wydawania zezwoleń na projekty w zakresie gotowości obronnej. Nowy akt prawny stanowi, że państwa członkowskie będą obowiązane określać, które projekty kwalifikują się jako wymagane w zakresie gotowości obronnej. Przez takie projekty rozumie się zestaw działań, inwestycji i środków, mających na celu zwiększenie gotowości obronnej jednego lub większej liczby państw członkowskich działających wspólnie, w tym poprzez rozwój lub modernizację przemysłu obronnego. Z kolei sam przemysł obronny jest rozumiany na gruncie nowych przepisów jako wszystkie podmioty zaangażowane w badania, rozwój, produkcję, wytwarzanie lub dostawy produktów związanych z obronnością lub świadczeniem usług bezpośrednio związanych z tymi produktami i w odniesieniu do wszystkich elementów ich cyklu życia.

Wszystkie państwa członkowskie będą też musiały ustanowić tzw. pojedyncze punkty kontaktowe, wspierające przedstawicieli przemysłu obronnego w niezwłocznej realizacji wskazanych projektów w zakresie gotowości obronnej. Na wniosek danego państwa członkowskiego Komisja Europejska będzie je wspierać w budowie takiego punktu. Po wskazaniu konkretnych projektów w zakresie gotowości obronnej, to na państwach członkowskich będzie ciążył obowiązek zapewnienia im wsparcia administracyjnego, polegającego m.in. na zapewnieniu pomocy w wypełnianiu obowiązków administracyjnych i sprawozdawczych, w tym w dziedzinie zdrowia, środowiska, bezpieczeństwa, spraw społecznych i prawa pracy, zapewnieniu pomocy promotorom projektów w całym postępowaniu w sprawie wydawania niezbędnych zezwoleń, jak również koordynacji i pomocy o wymiarze transgranicznym. Postępowanie w sprawie wydawania zezwoleń nie może trwać dłużej niż 42 dni robocze od dnia, w którym pojedynczy krajowy punkt kontaktowy powiadomi promotora projektu, że otrzymał kompletny wniosek o zezwolenie.

Pojedyncze punkty kontaktowe w poszczególnych krajach UE będą koordynować i ułatwiać promotorom projektów przedkładanie wszystkich odpowiednich dokumentów i informacji, a obieg dokumentów ma być w pełni elektroniczny. Ponadto zgodnie z nowymi przepisami UE pojedyncze punkty kontaktowe oraz wszystkie właściwe organy odpowiedzialne za poszczególne etapy postępowań w sprawie wydawania zezwoleń, w tym za wszystkie etapy proceduralne, będą musiały dysponować wystarczającą liczbą wykwalifikowanych członków personelu oraz wystarczającymi zasobami finansowymi, technicznymi i cyfrowymi, w tym w stosownych przypadkach na potrzeby podnoszenia i zmiany kwalifikacji, aby skutecznie wykonywać swoje zadania wspierające.

Uzupełniająco, procedury rozstrzygania sporów, postępowania sądowe, odwołania i środki zaskarżenia, a także postępowania administracyjne związane z projektami w zakresie gotowości obronnej, prowadzone przed jakimikolwiek sądami, trybunałami, organami lub komisjami krajowymi będą musiały być traktowane jako pilne, jeżeli oraz w zakresie, w jakim prawo krajowe dotyczące odpowiednich postępowań w sprawie wydawania zezwoleń przewiduje tryb pilny.

Pełna wersja artykułu w magazynie NTW 10/2026