Transporter opancerzony BTR-22. Odpowiedź na wczorajsze wyzwania

Andrij Charuk

W ubiegłym roku rosyjski przemysł wojskowy obchodził swoisty „jubileusz” — dziesięć lat od momentu, w którym miała rozpocząć się seryjna produkcja nowej, zunifikowanej kołowej platformy bojowej Bumierang (WPK-7829). Po raz pierwszy zaprezentowano ją w 2013 roku,a od 2015 powinna była już trafić do wojska. W praktyce z czasem przestała pojawiać się nawet na defiladach, co uzmysłowiło decydentom potrzebę zastąpienia jej inną konstrukcją, przede wszystkim z myślą o zmagających się z problemami sprzętowymi rosyjskich siłach zbrojnych i eksporcie.

Bumierang miał stać się pojazdem rewolucyjnym, w którym wreszcie przezwyciężonoby chroniczną wadę wszystkich radzieckich/rosyjskich kołowych transporterów opancerzonych, począwszy od BTR-60: bardzo nieudany układ konstrukcyjny z umieszczonymz tyłuwozu przedziałem napędowym. Takie rozwiązanie utrudniało wsiadanie, a szczególnie wysiadanie żołnierzy desantu z pojazdu. Nie było typowych tylnych drzwi, nie mówiąc już o opuszczanej rampie. Dlatego żołnierze piechoty zmechanizowanej, uzbrojeni i w pełnym oporządzeniu, musieli przeciskać się przez ciasne włazy umieszczone w burtach transportera, ryzykując znalezienie się pod kołami własnego pojazdu. Taki schemat, zapoczątkowany jeszcze w BTR-60PB, utrzymał się w BTR-70, BTR-80 oraz BTR-90 (przyjętym na uzbrojenie, lecz nie wprowadzonym do szerszej produkcji), a w końcu w BTR-82A – najpowszechniejszym obecnie rosyjskim kołowym transporterze opancerzonym. Zmieniał się rozmiar i konfiguracja włazów, lecz ich położenie pozostawało niezmienne. Radzieccy, a następnie rosyjscy wojskowi, zamawiając nowe warianty transporterów opancerzonych, na pierwszym miejscu stawialiochronę zespołu napędowego, a ergonomię uznawali za sprawę drugorzędną. Dopiero w XXI wieku, pod wpływem analiz doświadczeń i rozwiązań zachodnich, pojawiło się w końcu zrozumienie dla konieczności wprowadzenia radykalnych zmian – przeniesienia silnika do przedniej części kadłuba i stworzenia odpowiednich warunków dla desantu. Próba przejścia do tej koncepcji drogą rewolucyjną, zrealizowana w Bumierangu, okazała się nieudana (choć nie można wykluczyć, że za pięć czy dziesięć lat Rosjanie jednak dopracują tę platformę). Przynajmniej na dziś pozostała więc ewolucja – stworzenie nowego transportera z maksymalnym wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych istniejących maszyn. Tymczasem armia rosyjska dalej kupowała koncepcyjnie przestarzałe transportery BTR-82A. Właśnie ten model, przyjęty do uzbrojenia w 2013 roku, jest powszechnie używany w wojnie rosyjsko-ukraińskiej. Bumierang natomiast nie pojawił się na polu walki.

BTR-87

Opracowanie alternatywnego transportera opancerzonego BTR-87 o nowym układzie realizowała ta sama firma co Bumierang– Wojenno-Promyszlennaja Kompanija (WPK), należąca do GrupyGAZ. Najwyraźniej BTR-87 powstawał jako wariant rezerwowy na wypadek niepowodzenia Bumieranga. Świadczy o tym późne ujawnienie informacji o tej konstrukcji oraz brak szerokiej promocji. Pierwsza prezentacja prototypu BTR-87 miała miejsce podczas wystawy “Armija-‑2015”, lecz była ona zamknięta, zorganizowana wyłącznie dla wąskiego grona specjalistów, i nie była relacjonowana w mediach. Szeroka publiczność dowiedziała się o istnieniu tego pojazduopancerzonego dopiero w marcu 2016 roku. Podkreślano przy tym, że BTR-87 tworzony jest z myślą o eksporcie. Najwyraźniej więc kierownictwo firmy starało się „rozdzielić” swoje dwa produkty na dwa różne obszary odbiorców.

Celem projektu BTR-87 była głęboka modernizacja istniejącego transportera BTR-82A, ukierunkowana na podniesienie poziomu ochrony samego pojazdu oraz lepsze zabezpieczenie desantu podczas opuszczania wozu. W praktyce chodziło o przebudowę istniejącej konstrukcji zgodnie ze współczesnymi poglądami na koncepcję i zastosowanie takichwozów. Aby rozwiązać te zadania, należało przeprojektować kadłub oraz zasadniczo zmienić jego układ. Później ujawniono, że projekt przewidywał także wzmocnienie uzbrojenia. Deklarowana przez producenta orientacja eksportowa wyjaśniała dążenie do maksymalnej unifikacji z relatywnie prostym i tanim BTR-82A.

Najpoważniejsze zmiany w nowym projekcie objęły kadłub. Zachowuje on pewne podobieństwo do BTR-82A, lecz jednocześnie wyraźnie się od niego różni. Inne rozmieszczenie głównych zespołów spowodowało zmianę kształtu przedniej i tylnej części. Ponadto konieczne było usunięcie lub przeniesienie części elementów wyposażenia wewnętrznego. Jak jednak przyznają rosyjscy eksperci, „z punktu widzenia poziomu ochrony kadłub nowego wozu niewiele różni się od poprzednika”. Oznacza to, że opancerzenie BTR-87 pozostało na poziomie BTR-82A. Jednocześnie konstruktorzy deklarują możliwość montażu dodatkowych paneli pancerza modułowego, wyposażonego w elementymetalowe i ceramiczne, copowinno istotnie podnosić poziom osłony transportera. Przedni pancerz pojazdu z modułami dodatkowymi ma być zdolny wytrzymać trafienie pociskiem kalibru 23 mm z odległości 500 m. Dodatkowy pancerz zapewnia również ochronę dookolną przed pociskami kalibru 12,7 mm.

 Pełna wersja artykułu w magazynie NTW 3/2026