Technologie amunicyjne BAE Systems dla Polskiej Grupy Zbrojeniowej

Tomasz Kwasek

We wrześniu br. Polska Grupa Zbrojeniowa S.A. wybrała firmę BAE Systems jako partnera w zakresie transferu technologii produkcji pocisków artyleryjskich kal. 155 mm. Szczegóły tego porozumienia oraz propozycje dalszej współpracy w zakresie amunicji artyleryjskiej były przedmiotem niedawnej wizyty studyjnej polskich dziennikarzy branżowych w brytyjskim zakładzie BAE Systems.

Wrześniowe porozumienie poprzedzało podpisanie pakietu umów wykonawczych, z umową licencyjną na czele, które mają doprowadzić do powstania w Polsce nowej linii technologicznej produkcji amunicji wielkokalibrowej. Wybór oferty zaproponowanej przez BAE Systems ma być kolejnym etapem wzmacniania dwustronnych relacji polsko-brytyjskich w obszarze obronności. Jak wskazywali przedstawiciele Polskiej Grupy Zbrojeniowej przy okazji tej uroczystości przesłankami wyboru brytyjskiego partnera były nie tylko kwestie techniczne i technologiczne, w tym transfer technologii, lecz również strategiczny kontekst współpracy pomiędzy oboma krajami. Rozwój potencjału produkcyjnego amunicji w Polsce ma znaczenie nie tylko dla obronności naszego kraju, ale także dla odpowiedniego zabezpieczenia wschodniej flanki NATO.

Amunicyjne zdolności BAE Systems

BAE Systems jest jednym z czołowych producentów amunicji artyleryjskiej różnych kalibrów na świecie, a co równie istotne – właścicielem praw do technologii konstrukcji i wytwarzania amunicji o kalibrach od 30 do 155 mm. Brytyjski koncern ma w swoim portfolio zarówno amunicję strzelecką małokalibrową (kal. 5,56–7,62 mm), jak i średniokalibrową (20, 30 oraz 40 mm), wielkokalibrową (kal. 81–155 mm, w tym do armat czołgowych kal. 120 mm czy armat morskich kal. 114 mm), a także głowice bojowe i bomby lotnicze. Na terenie Wielkiej Brytanii BAE Systems dysponuje pięcioma nowymi lub zmodernizowanymi zakładami, odpowiadającymi za produkcję oraz badania wspomnianych rodzajów i typów amunicji, zlokalizowanymi w:

• Washington (Nowa Wschodnia Anglia) – produkcja skorup pocisków artyleryjskich kal. 30–155 mm oraz głowic i bomb lotniczych;
• Glascoed (Południowa Walia) – elaboracja amunicji kal. 30–155 mm, kompletowanie amunicji rozdzielnego ładowania (wraz z ładunkiem miotającym);
• Radway Green (Nowa Zachodnia Anglia) – produkcja amunicji małokalibrowej;
• Bishopton (Szkocja) – testowanie amunicji;
• Ridsdale (Northumberland) – testowanie amunicji i magazynowanie.

Jednym z kluczowych i najnowocześniejszych spośród wyżej wymienionych jest zakład fabrykacji korpusów amunicji artyleryjskiej w miejscowości Washington koło Newcastle w hrabstwie Tyne and Wear. Zakład uruchomiono w 2012 roku, a powstał w formule częściowego greenfield, czyli od podstaw, ale na bazie zlokalizowanego w tym miejscu innego obiektu przemysłowego. Obecnie w BAE Systems Washington zatrudnionych jest kilkaset osób.

Fabryka odpowiada obecnie za powstawanie korpusów do pocisków kal. 30, 40, 81, 105, 114, 120 i 155 mm, a zatem całej gamy amunicji powszechnie używanej przez Siły Zbrojne Wielkiej Brytanii. Oczywiście część produkcji może być i jest eksportowana na mocy różnych umów na dostawy pocisków wspomnianych kalibrów. Zakład dysponuje częściowo zautomatyzowanymi liniami wytwarzania pocisków – obróbka następuje od surowych bloków (kęsów) metalu, aż po wytworzenie skorup, ich malowanie i pakowanie do transportu do zakładu elaboracji. Sam proces produkcji skorup pocisków – ponieważ one były przedmiotem największego zainteresowania autora w kontekście transferu technologii do Polski – obejmuje kształtowanie na gorąco w piecu indukcyjnym, a następnie kilka faz obróbki gotowych skorup, czyszczenie i malowanie, pakowanie oraz transport do zakładu elaboracji.

Produkcja odbywa się na zautomatyzowanej linii, którą można było obejrzeć, przechodząc kolejne fazy procesu i obserwując, jak z prefabrykatu powstaje gotowa do elaboracji skorupa pocisku kal. 155 mm. Zastosowane metody i maszyny pozwalają na produkcję ciągłą, w której materiały lub gotowe produkty przemieszczają się przez kolejne fazy w sposób ciągły i nieprzerwany. Zamiast przetwarzania w partiach, które przechodzą z jednego etapu do drugiego, każda skorupa przechodzi indywidualnie przez wszystkie fazy, od bloku metalu, aż po pakowanie produktu końcowego. Takie podejście ma na celu skrócenie czasu wytwarzania i zmniejszenie zapasów produkcyjnych w toku.

Pełna wersja artykułu w magazynie NTW 12/2025