Strzelby i kniejówki firmy Valmet

Strzelby i kniejówki firmy Valmet

Marek Czerwiński

 

Od kilku lat na naszym rynku wtórnym pojawiło się sporo nadlufek i kniejówek z Finlandii, głównie firmy Valmet. Przyciągają uwagę niską ceną, ale czy są to propozycje godne uwagi? Postaram się to szerzej wyjaśnić.

Firma Valmet ma długą historię – jedne źródła informują, że zakład wziął swój początek od małej stoczni, która powstała w latach 50. XVIII wieku na wyspach niedaleko Helsinek, w twierdzy Sveaborg (obecnie Suomenlinna). Inni autorzy podają, że powstała w 1926 roku w miejscowości Jyvaskyla w Finlandii. Pewne jest, że w 1946 roku, z połączenia kilku państwowych warsztatów utworzono Valtion Metallitehtaat. Skrót fińskiej nazwy dał sygnaturę VALMET. Cywilną broń palną Valmet zaczął wytwarzać rok po zakończeniu II wojny światowej – w tym czasie Valmet zatrudniał około 6200 pracowników.

Na początku 1951 roku nazwa Valtion Metallitehtaat została przemianowana na Valmet Oy. W 1986 roku dział produkujący broń Valmet w Jyväskylä został przeniesiony do Sako – Valmet Oy, który później został przemianowany na Sako Oy . Obecnie firma Sako jest własnością włoskiego koncernu Beretta.

Używane strzelby Valmet są bardzo tanie, przystępniejsze cenowo nawet od rosyjskich bocków – można spotkać egzemplarze kosztujące około 600 – 700 zł, średnia cena nadlufek to zaś około 1300 zł. Broń często wymaga pewnych wkładów finansowych, choćby na renowacją osady czy nową oksydę.

Można założyć, że starsze modele nadlufek firmy Valmet są pochodną Remingtona 32. Broń powstała w roku 1932, w czasach wielkiego kryzysu, a jej lufy nie były łączone szyną. Przesuwany górnym kluczem kaptur zamykał lufy od góry i blokował je po strzale. W przypadku przebicia spłonki zabezpieczał także strzelca przed przerywającymi się gazami. Niestety, strzelba wymagała dużego nakładu pracy ręcznej, a dalszy rozwój tej konstrukcji przerwał wybuch II wojny światowej.

W konstrukcji Valmetów uwidacznia się też wpływ elitarnych nadlufek K-32 firmy Krieghoff, które to stanowiły zmodyfikowaną odmianę Remingtona 32.

Model Valmet „Leijona” (lub „Suomi Leijona”) został wprowadzony w Finlandii w 1948 roku, początkowo tylko w kalibrze 16/70. Oparty był na projekcie czeskiego rusznikarza przebywającego na emigracji, Damona Petrica z St. Etienne we Francji. Patent został następnie przeprojektowany przez inżyniera firmy Valmet – Paavo Narinena.  „Leijona” w języku fińskim oznacza lwa. „Suomi Leijona” to oczywiście fiński lew, a złoty lew na czerwonym tle, w koronie i ze srebrnym mieczem jest godłem Finlandii.

Broń była wytwarzana w kalibrach 12/70, 16/70 i 20/70 (20/76), praktycznie do 1968 roku (lżejsze, finezyjne „dwudziestki”, są najbardziej poszukiwane). Na bazie nadlufki powstawały również ciekawe kniejówki, często mylone ze starszymi modelami firmy Tikka – te ostatnie charakteryzowały się jednak kurkiem zewnętrznym. W broni kulowo-śrutowej stosowano różne kombinacje kalibrów, przy czym najczęściej wykorzystywano lufy gładkie w kal. 16 i 20. Kalibry luf kulowych były często dość egzotyczne, np. 5,6 x 52R Savage (.22 Savage HP) lub 6,5 x 52R. Na szczęście taką amunicję produkują nasi południowi sąsiedzi, czyli firma Sellier & Bellot.

Lufy śrutowe nie były spajane lutem, lecz łączone obejmą umieszczoną tuż przed wylotem. W pierwszym modelu nie stosowano górnej szyny wentylowanej. Długości luf śrutowych były bardzo różne, od 24 cali (610 mm) aż do 30 cali (762 mm). Najbardziej popularne były lufy długości 660 mm. Stałe zwężenia wylotowe luf także były różne i oczywiście wynikały z przeznaczenia broni. Strzelby trapowe miały czoki silne, np. 3/4 i 1/1 lub 1/1 i 1/1, myśliwskie najczęściej ½ i 1/1.

Spotykane były mechanizmy spustowe z dwoma językami, w których każdy obsługiwał swoją lufę lub z pojedynczym językiem spustowym i selektorem kolejności strzałów. Selektor przetykowy umieszczano bezpośrednio w języku.

Bezpiecznik przesuwny lokowano tradycyjnie, na górnej powierzchni szyjki kolby.

W 1971 roku powstał model Valmet 312, oparty na modyfikowanej nadlufce Model 212.

Najbardziej poszukiwane są boki Model 412. Broń miała lufy śrutowe kalibru 12 lub 20, o długości 26, 28 lub 30 cali (660, 711 i 762 mm) z czokiem stałym lub wymiennym. Dostępny był zestaw pięciu wymiennych czoków (F, IM, M, IC i Skeet).

Lufy otwierało się za pomocą tradycyjnej górnej dźwigni obsługiwanej kciukiem. Zamykanie następowało identycznie jak w Remingtonie 3200.  Tuż za automatycznie ustawianym bezpiecznikiem przesuwnym znajdowały się wskaźniki napięcia iglic. Można je zobaczyć lub wyczuć kciukiem.

Strzelbę Valmet 412/512 łatwo przekształcić w prawdziwy „kombajn”. Po zmianie bloku luf otrzymujemy kniejówkę lub sztucer dwulufowy (ekspress). Lufy kniejowe miały długość 610 mm (śrut 12/76, najczęściej z czokiem ½ ). Lufy gwintowane do wyboru, najczęściej jednak .222 Rem., .308 Win., 7,62x 54R, .30-06 Sprg. lub 9,3x74R. 

Istniało ponad 30 kombinacji różnych zestawów luf.  Można było zatem mieć jedną broń z wymiennymi lufami do polowań na zwierzynę drobną i grubą. Ten uniwersalny model był popularny zarówno w Europie jak i w USA. Broń stopniowo ewaluowała od modelu 412 do 412S, następnie stała się modelem Tikka 412 S lub Tikka 512. Wreszcie, gdy produkcja trafiła do Włoch dodano określenie Finnclassic.

Wytwarzanie kontynuowała także włoska firma Marocchi Arms z Salezzo. Był to tzw. Marocchi Finn 612 – broń, w której dokonano paru drobnych zmian konstrukcyjnych.

Niektóre modele były wyposażone w system spustu podwójnego, ale większość miała spust pojedynczy łączony z selektorem lufy. Mały przycisk w gnieździe spustowym po naciśnięciu (w prawo lub lewo) wybierał lufę dolną lub górną.

Mechanizm spustowy nie jest systemem wyzwalania bezwładnościowego. Takie rozwiązanie sprawdza się szczególnie w ekspresach, przy spotkaniu z niebezpieczną zwierzyną.

W ekspresie i kniejówce zastosowano system regulacji, pozwalający na zmianę punktu trafień. Jest to szczególnie ważne w przypadku konfiguracji dwóch luf gwintowanych.

Przyrządy celownicze składały się zwykle z podwójnej muszki na lufie strzelby lub prostego przeziernika ze składaną muszką na lufie kniejowej lub ekspresowej. 

Wszystkie lufy gwintowane miały z tyłu jaskółczy ogon do montażu lunety. Osady wykonywano najczęściej z orzecha, przy czym najbardziej popularna była kolba typu Monte Carlo.

Masa ekspresu kalibru .30 - 06 wynosiła 3,86 kg, strzelby 3,41 kg.

Na uwagę zasługuje fakt, że w latach 60. i 70. ubiegłego wieku nadlufki firmy Valmet były szeroko eksportowane do USA pod wieloma markami. Najważniejszym importerem był Savage – model 330 tej firmy to nic innego jak Valmet. Amerykanie twierdzą, że to broń sprawdzona i przyzwoita jakościowo. Mnóstwo egzemplarzy wciąż jest w użyciu i strzela bez żadnych problemów.

Model 330 oferowany był w kalibrach 12/70 i 20/76 Magnum, z lufami długości 660 mm (czoki stałe ¼ i ½), 711 mm lub 760 mm (w obu przypadkach 1/2 i 1/1). Nie stosowano górnej szyny wentylowanej Broń wyposażono w pojedynczy mechanizm spustowy, z selektorem w górnej części języka. Osady z orzecha włoskiego wyposażano w kolby typu niemieckiego.

Savage 333 odróżniał się od Savage 300 automatycznymi eżektorami i szyną wentylowaną. Odmiana Skeet miała lufy długości 660 mm z czokami 1/4 i ¼ lub ¼ i ½. Pozostałe lufy były identyczne jak w poprzedniej wersji.

Odmiana 333 T z lufami długości 762 mm (czoki ½ i 1/1 lub ¾ i 1/1) służyła do strzelań trapowych. Kolba typu Monte Carlo była zakończona solidną stopką – amortyzatorem wykonanym z twardej gumy.

Oferowano także kniejówkę Savage 2400 Combo, ma bazie modelu Savage 330. Dolna lufa gwintowana miała kaliber .222 Rem. lub .308 Win., górna śrutowa 12/70 i czok 1/1. Blok luf długości 23,5” (597 mm) był łączony mufą (obejmą) umieszczoną przy wylocie.

Pełna wersja artykułu w magazynie Strzał 1-2/2027

Wróć

Koszyk
Facebook
Tweety u¿ytkownika @NTWojskowa Twitter