Samoloty Chińskich Sił Powietrznych. Rok 1937. Część 1

Jacek Pukropp

W momencie wybuchu wojny chińsko-japońskiej w lipcu 1937 r. jednostki bojowe Chińskich Sił Powietrznych były wyposażone w większości w samoloty konstrukcji amerykańskiej. Znacznie mniej liczne były maszyny włoskie, a niemieckie Heinkle He 111 K były na stanie jednego dywizjonu. Po przejęciu Sił Powietrznych Guangxi doszły do tego samoloty japońskie i brytyjskie. Na stanie jednostek była też niewielka liczba samolotów własnej konstrukcji, w większości opartych na wcześniej zakupionych maszynach amerykańskich.

Dopiero w lipcu 1936 r. rządowi nacjonalistycznemu Kuomintangu w Nankinie z Czang Kaj-szekiem (Jiang Jieshi) na czele udało się podporządkować silne jak na chińskie warunki lotnictwo prowincji Guangdong (Kanton) złożone z dziewięciu dywizjonów. Kantońskie dywizjony 1 – 5 otrzymały w sierpniu w Chińskich Siłach Powietrznych podległych Rządowi Centralnemu w Nankinie numery 16 – 20, a dywizjony 6 – 9 otrzymały w październiku tego roku numery 28 – 31. W celu organizacji i dowodzenia jednostkami sił powietrznych utworzono Komisję do Spraw Lotnictwa.

Jesienią 1936 r. lotnictwo zreorganizowano, tworząc formacje o nazwie Dadui (Tatui, co można przetłumaczyć jako „większy oddział”; będę używał dla nich nazwy grupa). Dadui zazwyczaj składały się z trzech Zhongdui (Chungtui, „średni oddział”; dywizjon) liczących po dziewięć samolotów w trzech kluczach (Hsintui) po trzy maszyny.

W lipcu 1937 r. lotnictwo prowincji Guangxi (Kwangsi) składało się z dwóch dywizjonów, na których stanie znajdowało się pięć myśliwców Nakajima Type 91, sześć samolotów rozpoznawczych Mitsubishi Type 92, dwa samoloty współpracy z armią typu Armstrong Whitworth Atlas II, trzy myśliwce Armstrong Whitworth A.W.16 oraz dwie maszyny rozpoznawczo-bombowe Westland Wapiti, a także Szkoły Lotniczej dysponującej dziewięcioma samolotami Avro 637 i 626, pojedynczym Avro 621, pięcioma Avro Cadet, 18 Avro Avian oraz dziewięcioma starymi myśliwcami Nakajima Ko 4. Piloci Guangxi byli wyszkoleni przez japońskich instruktorów. Jeden dywizjon bazował w Nanningu, a drugi w Wong Min. Gdy rozpoczęła się wojna chińsko-japońska Komisja do Spraw Lotnictwa w Nankinie zażądała natychmiastowego przejęcia Sił Powietrznych Guangxi. Wszystkie samoloty i personel przeszły pod kontrolę Rządu Centralnego w sierpniu 1937 r.

Pełna wersja artykułu w magazynie TW Historia nr specjalny 1/2026