Rekordowe zamówienia z SAFE w polskim przemyśle obronnym

Tomasz Dmitruk

W Polsce w terminie do 30 maja 2026 roku podpisano 50 umów i 12 aneksów planowanych do sfinansowania z instrumentu pożyczkowego SAFE (Security Action for Europe). Były to wszystko zamówienia udzielone w trybie „single procurement”, czyli bez udziału partnerów z innych krajów. Ich łączna wartość gwarantowana sięgnęła kwoty 120 mld PLN netto, a wraz z opcjami nawet 133,7 mld PLN netto. Z wyjątkiem dwóch zamówień, wszystkie umowy i aneksy zostały podpisane wyłącznie z firmami polskiego przemysłu obronnego.

Kumulacja umów

W Warszawie, 8 maja 2026 roku, podpisana została umowa pożyczkowa umożliwiająca Polsce wykorzystanie na obronność środków z instrumentu SAFE powstałego w ramach Unii Europejskiej. Na jej mocy do 31 grudnia 2030 roku nasz kraj może wykorzystać do 43,7 mld euro (ok. 186 mld PLN) niskooprocentowanych pożyczek na zakupy związane z obronnością. Cała ta kwota ma zostać wykorzystana na potrzeby Wojska Polskiego poprzez Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ), którego operatorem jest Bank Gospodarstwa Krajowego. Choć początkowo były takie plany, to ze względu na prezydenckie weto, z pożyczek SAFE nie będzie można sfinansować projektów, które miały zwiększyć zdolności: Policji, Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa, a także projektów dotyczących inwestycji drogowych i kolejowych związanych z mobilnością wojskową. Łączną wartość tych projektów szacowano na ok. 16,3 mld PLN netto. Obecnie cała ta kwota ma zostać przeznaczona na potrzeby Sił Zbrojnych RP.

Podpisanie umowy pożyczki z SAFE otworzyło drogę do zawierania umów z wykonawcami. W pierwszej kolejności konieczne było udzielenie zamówień w trybie „single procurement”, czyli bez udziału partnerów z innych krajów. Rozporządzenie wdrażające SAFE dopuszczało podpisanie takich umów tylko w terminie do 30 maja 2026 roku.

Pierwsze trzy kontrakty przewidujące warunkowe finansowanie z instrumentu SAFE podpisano już w drugiej połowie 2025 i w styczniu tego roku. Dotyczyły one pozyskania: Mobilnych Węzłów Łączności, systemu rozpoznania elektronicznego ELINT oraz systemu przeciwlotniczego i przeciw bezzałogowym systemom powietrznym (bsp) kr. San. Potem nastąpił okres przerwy i dopiero w dniach od 28 do 30 maja br. zawarto pozostałe 47 umów i 12 aneksów o wartości ponad 116 mld PLN netto (licząc z opcjami). Takiej kumulacji umów modernizacyjnych i to skierowanych do polskiego przemysłu nigdy wcześniej nie było. Stroną zamawiającą w tych kontraktach była Agencja Uzbrojenia (AU), która podpisała z SAFE łącznie 38 umów i 12 aneksów oraz Dowództwo Komponentu Wojsk Obrony w Cyberprzestrzeni (DKWOC), które było stroną 12 umów.

Największa wartość zawartych umów i aneksów przypadła na obszar systemów artyleryjskich. Dotyczyło ich sześć umów i dwa aneksy o łącznej wartości (wraz z opcjami) 54,1 mld PLN netto, co stanowiło 40% całego zakontraktowanego do 30 maja br. budżetu SAFE. Trzy kolejne duże obszary, dla których udzielono zamówień, dotyczyły: „Walki naziemnej i systemów wsparcia” – łączna wartość podpisanych umów i aneksów wyniosła 24,5 mld PLN netto, „Amunicji i pocisków rakietowych” – 23,3 mld PLN netto i „Obrony przeciwlotniczej, przeciwrakietowej oraz systemów antydronowych” – 23,2 mld PLN netto. W pozostałych trzech obszarach zakontraktowano już znacznie mniejsze środki. Na obszar „Strategiczny transport powietrzny oraz zasoby kosmiczne” zaangażowano dotąd 3,2 mld PLN netto, na obszar „Technologie (Cyber, AI, WRE)” – 3,0 mld PLN, a na „Bezpieczny Bałtyk – 2,4 mld PLN.

Skala zamówień

Udzielone do końca maja br. zamówienia z SAFE wycenione zostały na łącznie 133,7 mld PLN netto. Na kwotę tę składają się: kontrakty dotyczące nowych zamówień w części gwarantowanej o wartości 96,8 mld PLN, aneksy w części gwarantowanej o wartości 23,2 mld PLN oraz opcje do zawartych umów i aneksów o wartości 13,7 mld PLN netto.

Podpisane aneksy są tak samo istotne dla zdolności Wojska Polskiego, jak nowe umowy. Dlaczego? Część z nich zwiększa zakres bazowych kontraktów (jak np. na dostawy cystern dystrybutorów paliwowych CD-10s, czy pojazdów minowania narzutowego Baobab-K), natomiast wszystkie aneksy powodują zmianę dotychczasowego źródła finansowania na instrument SAFE dla części wartości kontraktów zawartych w latach 2022–2025. Jest to potocznie nazywane refinansowaniem, a w praktyce oznacza zmianę źródła zaangażowania tych umów. Rezultat jest taki, że podpisane aneksy zmniejszają o ok. 23,2 mld PLN obciążenie wieloletnie budżetu MON w perspektywie do 2030 roku, dzięki czemu możliwe będzie zawarcie za adekwatną kwotę innych kontraktów, które nie kwalifikują się do SAFE. Mogą to być zatem umowy z firmami ze Stanów Zjednoczonych czy Korei Południowej, lub takie, których okres realizacji wykracza poza 2030 rok. Dotyczy to w szczególności zamówień na potrzeby lotnictwa i Marynarki Wojennej, które charakteryzują się długimi okresami produkcji i dostaw.

W odniesieniu do przewidzianych zamówień opcjonalnych można zakładać, że zostaną one uruchomione i sfinansowane z SAFE, jeśli będzie szansa ich realizacji przez wykonawców i rozliczenia w wymaganym terminie do końca 2030 roku.

Pełna wersja artykułu w magazynie NTW 6/2026