Pojazdy BAE Systems Hägglunds – ewolucyjny rozwój i doskonalenie

Tomasz Kwasek

Szwedzkie przedsiębiorstwo BAE Systems Hägglunds AB, które ma swoją siedzibę i główny zakład wytwórczy w Örnsköldsvik, jest liczącym się producentem wojskowych pojazdów opancerzonych wykorzystywanych przez siły zbrojne oraz służby ratownicze na całym świecie. Znajdująca się od 2005 roku w koncernie BAE Systems firma (a wcześniej od 1997 roku w ramach konsorcjum Alvis Vickers), nie zatraciła swojego skandynawskiego charakteru, który można odczuć odwiedzając wspomniany zakład w północnej Szwecji. Dwa podstawowe obecnie pojazdy produkowane w Örnsköldsvik, czyli CV90 oraz dwuczłonowy BvS 10, należy uznać za bardzo udane, a najlepszym tego dowodem jest ich eksploatacja nie tylko w siłach zbrojnych Szwecji, ale i innych armiach.

CV90 – krótka historia

Pojazd CV90 powstał na zamówienie szwedzkiej agencji Administracji Materiałów Obronnych (Försvarets materielverk, FMV), zajmującej się pozyskiwaniem sprzętu dla sił zbrojnych tego państwa, która w 1983 roku określiła bazowe wymagania na wóz opancerzony kolejnej generacji. Nowy pojazd o nowoczesnej konstrukcji i wysokiej mobilności w każdym terenie, a jednocześnie prosty w obsłudze, miał być bazową platformą dla wersji bojowych i specjalistycznych. Opracowania nowego pojazdu zlecono w 1985 roku przedsiębiorstwu HB Utveckling AB (konsorcjum firm Hägglunds AB oraz Bofors AB), które było odpowiedzialne za opracowanie i produkcję pojazdów gąsienicowych o wysokiej mobilności dla Sił Lądowych Szwecji.

Prototyp nowego wozu nazwanego Stridsfordon 90 (Strf 90), czyli „wozu bojowego na lata 90.”, ukończono w 1988 roku w odmianie bojowego wozy piechoty. Po serii wymagających kilkuletnich testów pierwszy Strf 90 przyjęto do uzbrojenia szwedzkich sił zbrojnych w 1993 roku. Łącznie Szwecja otrzymała w pierwszej partii 509 pojazdów rodziny, w tym 355 bojowych wozów piechoty z armatą kal. 40 mm, czyli Strf 9040 (dwie ostatnie cyfry oznaczenia wskazywały na kaliber głównego uzbrojenia, ten schemat jest stosowany do dziś), 30 przeciwlotniczych zestawów artyleryjskich (LvkV 90) z takim samym głównym uzbrojeniem, 42 wozy rozpoznania artyleryjskiego (Epbv 90), 56 wozów dowodzenia (Stripbv 90) oraz 26 wozów pomocy technicznej (Bgbv 90). Część szwedzkich pojazdów była później modernizowana – powstały między innymi nowe wersje bojowego wozu piechoty Strf 9040A/B/B1/C oraz wozu technicznego Bgbv 90A1. W 2016 roku szwedzka FMV podpisała umowę na modernizację 288 bojowych wozów piechoty Strf 9040 do nowego standardu. Poza tym, w latach 2016–2023 Szwedzi zamówili 80 moździerzy samobieżnych Mjölner, znanych wcześniej jako Grkpbv 90, z których połowa powstała poprzez przebudowę używanych podwozi Strf 9040.

Duży potencjał rozwojowy platformy został od razu zauważony przez producenta i już od połowy lat 90. firma Hägglunds AB (obecnie BAE Systems Hägglunds) opracowała wersję eksportową Strf 90. Pojazd oznaczono Combat Vehicle 90 (CV90), a wersję produkowaną wówczas dla Szwecji później określono jako generację „zerową”, czyli CV 90 Mk 0. Znaczny potencjał modernizacyjny bazowej konstrukcji pojazdu umożliwia bowiem wprowadzanie nowych rozwiązań, w tym w zakresie napędu, opancerzenia, uzbrojenia i wyposażenia. Zwiększone wymagania nowych odbiorców (a także obecnych, którzy modernizują swoje pojazdy) skutkują m.in. zwiększeniem wymiarów i masy całego pojazdu – stąd zmianom podlega także sama platforma gąsienicowa, tak aby utrzymać założone osiągi. Poza tym na podwoziu CV90 powstały prototypy czołgów CV90105 oraz CV90120-T, transportera opancerzonego Armadillo, pojazdu walki elektronicznej Störpbv 90 i innych. Poniższe krótkie zestawienie obrazuje, w jaki sposób zmieniał się CV90 w toku kolejnych lat produkcji.

Pierwszym wariantem zagranicznym był CV90 Mk I, który wybrała w 1994 roku Norwegia. Podwozie pojazdu pozostało bez większych zmian, zastosowano mocniejszy napęd, dodatkowe opancerzenie i nową wieżę z armatą kal. 30 mm. Wyprodukowano 104 bojowe wozy piechoty oznaczone CV9030N w wersji zwykłej i z dodatkowym sprzętem łączności, część z nich została później zmodernizowana do standardu CV9030NF1 i otrzymała dodatkowe opancerzenie.

Kolejna generacja CV90 Mk II została wybrana przez Finlandię i Szwajcarię. Ten drugi kraj w 1999 roku złożył zamówienie na 186 pojazdów CV9030CH, w tym 154 bojowe wozy piechoty i 32 bojowe wozy piechoty – dowódcze. Wszystkie miały po raz kolejny wzmocniony napęd oraz poszerzony i podwyższony kadłub, a zamiast tylnych drzwi desantu zastosowano rampę, która dziś jest standardem. Zamontowano ulepszony system kierowania ogniem i nowe wyposażenie łączności, dużą zmianą było wprowadzenie pokładowej szyny danych, dzięki której możliwa jest integracja nowych systemów wyposażenia oraz układu diagnostycznego pojazdu. Zbliżony do szwajcarskiego własny wariant CV9030FIN – bez poszerzonego kadłuba i z drzwiami zamiast tylnej rampy – zamówiła w 2000 roku Finlandia.

Pełna wersja artykułu w magazynie NTW 6/2026