Organizacja, wyposażenie i przyszłość Wojsk Radiotechnicznych

Tomasz Dmitruk

Dwa spośród siedmiu priorytetów rozwoju Sił Zbrojnych RP na lata 2025-2039 wskazują na potrzebę posiadania zdolności do walki o dominację w powietrzu oraz zapewnienia obrony przeciwrakietowej, przeciwlotniczej i przeciwdronowej. Nieodzowną częścią tych zdolności muszą być Wojska Radiotechniczne. Ten rodzaj wojsk często pozostaje w cieniu lotnictwa i naziemnych zestawów obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej. To błąd, bowiem nie da się zbudować skutecznego, zintegrowanego systemu obrony powietrznej bez radiotechników i ich sprzętu. Zapewniają oni to, co we współczesnych konfliktach ma kluczowe znaczenie tj. informację.

Organizacja

Od 2008 roku Wojska Radiotechniczne zostały ograniczone do jednej brygady, tj. 3. Wrocławskiej Brygady Radiotechnicznej im. gen. dyw. pil. dr. Józefa Zająca (3. BRt). Brygada jest jedynym tego rodzaju związkiem taktycznym w Wojsku Polskim. Kontroluje ona poprzez sieć posterunków radiotechnicznych przestrzeń powietrzną nad terytorium całego kraju oraz nad obszarami przyległymi do granic Polski. W składzie brygady znajdują się obecnie cztery bataliony radiotechniczne (brt): 3. Sandomierski Batalion Radiotechniczny z Sandomierza (3. brt), 8. Szczycieński Batalion Radiotechniczny z Lipowca (8. brt), 31. Dolnośląski Batalion Radiotechniczny z Wrocławia (31. brt) oraz 34. Chojnicki Batalion Radiotechniczny z Nieżychowic (34. brt). W skład brygady wejdzie również znajdujący się trakcie formowania 37. Batalion Radiotechniczny z Czerwonego Boru (37. brt), który zostanie wyposażony w aerostaty rozpoznawcze Barbara.

Obecnie w strukturze 3. BRt funkcjonuje 17 stałych posterunków radiotechnicznych, wystawianych przez 17 kompanii radiotechnicznych (krt), oraz 6 posterunków dalekiego zasięgu (prdz) typu Backbone. Podlegają one pod cztery wymienione bataliony radiotechniczne. W składzie każdego z brt znajduje się również jedna kompania logistyczna (klog). W ramach 3. BRt rozwiniętych jest także siedem stacji kontroli rejonu lotniska Avia-W, kontrolujących przestrzeń powietrzną wokół wojskowych baz lotniczych. Pod formowany 37. brt podlegać będą cztery kompanie radiotechniczne obsługujące posterunki aerostatowe.

Informacje radiolokacyjne ze wszystkich posterunków są automatycznie przesyłane bezpośrednio do jednostek systemu dowodzenia (MJDOP, ODN i RODN), skąd trafiają do Centrum Operacji Powietrznych – Dowództwa Komponentu Powietrznego (COP-DKP). Do tego celu wykorzystuje się system dowodzenia Dunaj-II. Dzięki temu COP-DKP dysponuje obrazem rzeczywistym sytuacji powietrznej, który wykorzystywany jest w systemie obrony powietrznej kraju. Informacje zbierane przez WRt poprzez system Dunaj-II przekazywane są również do sojuszniczego systemu zintegrowanej obrony powietrznej NATINAMDS (NATO Integrated Air and Missile Defense System).

Do zasadniczych zadań WRt zaliczamy: pełnienie dyżurów bojowych w miejscach stałej dyslokacji wydzielonymi siłami i środkami, a w razie konieczności wydzielenie sił i środków do pełnienia dyżurów bojowych na potrzeby wzmocnienia systemu obrony powietrznej, ponadto prowadzenie przedsięwzięć szkoleniowych, mających na celu prawidłowe funkcjonowanie w ramach systemu obrony powietrznej.

WRt podlegają pod Zarząd Wojsk Radiotechnicznych Inspektoratu Sił Powietrznych Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych (ZWRt). Zarząd ten jest także instytucją ekspercką (zgodnie z Decyzją Nr 117/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 września 2021 roku w sprawie Rady Modernizacji Technicznej wraz późniejszymi zmianami) dla brzegowych radarów obserwacji nawodnej i powietrznej, znajdujących się na wyposażeniu Regionalnego Centrum Informatyki (RCI) z Gdyni i tworzących Brzegowy System Obserwacji Marynarki Wojennej (BSO MW). Są to stacje wykorzystywane na stacjonarnych Punktach Obserwacji i Łączności (POiŁ), rozmieszczone wzdłuż polskiego wybrzeża Bałtyku oraz użytkowane w ramach Ruchomych Punktów Obserwacji i Łączności (RPOiŁ), które w razie potrzeby uzupełniają pokrycie POiŁ. ZWRt jest również instytucją ekspercką dla sprzętu ubezpieczenia lotów, tj. urządzeń radionawigacyjnych i urządzeń radiolokacyjnych wykorzystywanych przez bazy lotnicze.

Wyposażenie

Na wyposażeniu WRt i pod nadzorem ZWRt jako instytucji eksperckiej znajduje się obecnie szereg stacji radiolokacyjnych różnego typu. Ich omawianie zacznijmy od stacji wczesnego ostrzegania dalekiego zasięgu, montowanych na stacjonarnych posterunkach Backbone (prdz). Posterunki tego typu charakteryzują się umieszczeniem anteny radaru na wieży o wysokości od ok. 7 do 25 m (w zależności od lokalizacji) i pod ochronną, sferyczną kopułą o średnicy ok. 20 m. Na trzech posterunkach (prdz) w 2007 roku zamontowano polskie radary NUR-12M, wyprodukowane w latach 2004–2006 przez PIT (Przemysłowy Instytut Telekomunikacji, obecnie PIT-Radwar S.A.), a na trzech kolejnych do 2015 roku zamontowano włoskie radary RAT-31DL, wyprodukowane przez firmę SELEX Sistemi Integrati S.p.A. (obecnie Leonardo) i zamówione przez Polskę w ramach sojuszniczego programu NSIP (NATO Security Investment Programme). Oba typy to radary 3D (umożliwiające wykrywanie obiektów powietrznych i określanie ich trzech współrzędnych: azymutu, odległości i wysokości), charakteryzujące się zasięgiem instrumentalnym 470 km. Wyposażone są w ścianową antenę pracującą w paśmie L (NATO D) i o prędkości obrotowej 6 lub 12 obr./min dla radaru NUR-12M i 5 obr./min dla radaru RAT-31DL.

Pełna wersja artykułu w magazynie NTW 10/2026