Katastrofa lotnicza nad Złoczowem
Leszek A. Wieliczko
41 lat temu, 3 maja 1985 roku, nad Złoczowem w obwodzie lwowskim w Ukraińskiej SRR (obecnie Ukraina) doszło do zderzenia dwusilnikowego odrzutowego samolotu pasażerskiego Tu-134A radzieckich linii lotniczych Aerofłot z dwusilnikowym turbośmigłowym samolotem transportowym An-26 radzieckich Sił Powietrznych (Wojenno-wozdusznyje siły, WWS). W katastrofie zginęły wszystkie 94 osoby znajdujące się na pokładach obu maszyn.
Tu-134A (rej. SSSR-65856) linii Aerofłot wykonywał regularny lot rozkładowy nr 8381 z Tallinna do Kiszyniowa, z międzylądowaniem we Lwowie. Sześcioosobową załogę tworzyli: pierwszy pilot i dowódca załogi Nikołaj Iwanowicz Dmitrijew, drugi pilot W.N. Diakin, nawigator O.B. Dykucha i technik pokładowy W.A. Potapow oraz stewardesy S.W. Siergiejewa i Ju.S. Kuczinskaja. Na pokładzie znajdowało się 73 pasażerów (65 dorosłych i ośmioro dzieci), wśród nich znany grafik Aleksandr Aksinin oraz 18-letni, dobrze zapowiadający się tenisista stołowy Alari Lindmäe. Samolot (nr fabryczny 23253; nr seryjny 28–01) został wyprodukowany w zakładach lotniczych w Charkowie i oblatany 20 lutego 1975 roku. W chwili katastrofy miał wylatanych 18 548 godzin i wykonanych 12 306 cykli startów i lądowań.
An-26 (rej. SSSR-26492; nr boczny czerwony 101) z 243. OSAP (otdielnyj smieszannyj awiacjonnyj połk – samodzielny mieszany pułk lotniczy) wykonywał nieregularny lot nr 101 z Lwowa do Moskwy. Jego załogę tworzyli: pierwszy pilot i dowódca załogi ppłk Jurij Pietrowicz Szyszkowskij (dowódca jednej z eskadr pułku, mający na swoim koncie grubo ponad 5000 godzin nalotu), drugi pilot lejt. Walerij Walerjewicz Bykowskij (syn kosmonauty Walerija Bykowskiego), nawigator W.W. Kołomyjec, radiooperator Ł.W. Bubanow oraz technicy pokładowi W.I. Szapowałow i R.S. Koriejba. Na pokładzie znajdowało się dziewięcioro pasażerów, w tym trzech generałów z najwyższego kierownictwa Sił Powietrznych Karpackiego Okręgu Wojskowego – dowódca Sił Powietrznych Okręgu gen. mjr Jewgienij Iwanowicz Krapiwin, członek rady wojskowej Okręgu gen. mjr Wiktor Michajłowicz Docenko i szef Sztabu Sił Powietrznych Okręgu S.A. Wołkow. Wśród pozostałych osób było dwóch synów gen. mjr. Krapiwina. Samolot (nr fabr. 9506; nr ser. 095-06) został wyprodukowany w zakładach lotniczych w Kijowie i oblatany 25 kwietnia 1980 roku. W chwili katastrofy miał wylatanych 1756 godzin i wykonanych 2346 cykli startów i lądowań.
Przebieg zdarzenia
Tu-134A wystartował z Tallinna o 10.38 czasu wschodnioeuropejskiego (EET, czyli UTC+2) i po niecałej 1,5 godzinie lotu zbliżał się do Lwowa. Tego dnia w rejonie miasta było bardzo duże zachmurzenie aż do wysokości pięciu–sześciu tysięcy metrów. Wiatr wiał z południowego zachodu (220°) z prędkością do 60 km/h. O 12.05.45 załoga Tu-134A skontaktowała się z lwowskim Regionalnym Centrum Kontroli Ruchu Lotniczego (RC KRL) i zgłosiła wejście w strefę na poziomie FL255 (7750 m). Kontroler sektora wschodniego W.W. Szewczenko poinformował załogę, że ich samolot znajduje się w odległości 122 km od lotniska we Lwowie w azymucie 45° i zezwolił na zniżanie do poziomu FL140 (4250 m) z kursem na radiolatarnię w Złoczowie.
O 12.08.32 Szewczenko skontaktował się z załogą Tu-134A i odwołał zezwolenie na zniżanie do poziomu FL140, nakazując zająć poziom FL155 (4700 m). W tym czasie na poziomie FL150 (4550 m) na kursie kolizyjnym w kierunku radiolatarni w Wielikich Dederkałach leciał bowiem samolot An-24 (SSSR-47353). O 12.11.09 załoga Tu-134A zgłosiła kontrolerowi osiągnięcie poziomu FL155. W odpowiedzi kontroler zezwolił jej na kontynuowanie zniżania do FL140, ponieważ An-24 minął już wówczas punkt przecięcia kursów. Jednocześnie Szewczenko ostrzegł załogę Tu-134A o innym samolocie lecącym na poziomie FL130 (4000 m). Samolotem tym był wojskowy An-26, który wystartował z lotniska we Lwowie o 12.02 i był w trakcie wznoszenia.
Pełna wersja artykułu w magazynie Lotnictwo 5/2026