Jądrowe siły lotnicze Francji

Marcin Strembski

W składzie francuskich Sił Powietrznych i Kosmicznych (Armée de l'Air et de l'Espace, AAE), znajduje się komponent lotnictwa strategicznego (Forces aériennes stratégiques. FAS). Zasadniczą rolą jednostek FAS jest utrzymywanie realnych zdolności do wykonywania uderzeń bronią jądrową. Przy czym nie są to tylko specyficznie wyszkolone załogi samolotów uderzeniowych, lecz cały ekosystem umożliwiający realizację tego odpowiedzialnego zadania.

Obecnie we francuskich Siłach Powietrznych i Kosmicznych do uderzeń z użyciem strategicznych pocisków manewrujących ASMP-A wykorzystuje się dwumiejscowe myśliwce Rafale B w standardzie F-3R. Samolot tej odmiany ma kabinę z fotelami dla pilota oraz nawigatora-operatora systemów uzbrojenia (Navigateur Officier Systémes d'Armes, NOSA). Wykwalifikowanych do posługiwania się bronią jądrową w siłach powietrznych jest 50 proc. ogółu załóg przeszkolonych na samoloty Rafale B/C. Ściśle do zadań strategicznych wyznaczonych jest jednak tylko około 40 samolotów z dwóch eskadr – EC 1/4 „Gascogne” i EC 2/4 „La Fayette”. Obie jednostki stacjonują w 133. Bazie Lotniczej w Saint-Dizier.

Dodatkowo Lotnictwo Morskie ma przygotowaną co najmniej jedną, a przypuszczalnie dwie jądrowe eskadry pokładowe, lecz do dyspozycji oddano im nie więcej niż 10 głowic do pocisków lotniczych ASMP-A. Samoloty pokładowe Rafale M bazują na jedynym francuskim lotniskowcu Charles de Gaulle.

Załogi FAS są szkolone w bardzo długich misjach, które trwają po kilkanaście godzin i wymagają kilkukrotnego tankowania z powietrznych zbiornikowców. W tym kontekście także flota samolotów tankujących jest traktowana przez Francuzów jako zasób strategiczny i wchodzi w skład FAS. Przez blisko 60 lat obowiązek dostarczania paliwa samolotom uderzeniowym spoczywał na zakupionych w USA tankowcach KC-135 Stratotanker. Jeszcze w połowie 2024 roku Francja posiadała 14 takich samolotów w wariantach C-135FR i KC-135RG. Jednakże na podstawie umowy zawartej 17 maja ub. roku wszystkie samoloty tego typu zgodziła się nabyć prywatna spółka Metrea. Transakcja objęła początkową partię 11 egz. C-135FR, które formalnie zostały przekazane firmie Metrea już 26 czerwca tego samego roku. Na drugą partię obejmującą trzy KC-135RG należało jednak nieco poczekać. Oficjalna ceremonia wycofania tych maszyn odbyła się dopiero 30 czerwca 2025 roku w bazie lotniczej w Istres.

Następcami Stratotankerów zostały nowoczesne samoloty transportowo-tankujące Airbus A330 MRTT Phénix. Na potrzeby FAS zamówiono w sumie 15 egz., z których według stanu na koniec czerwca 2025 roku dostarczono 13. Służące w 31. Skrzydle Lotniczym Tankowania i Transportu Strategicznego (31ème escadre aérienne de ravitaillement et de transport stratégiques, 31e EARTS) załogi Phénixów muszą być cały czas gotowe do wsparcia operacji uderzeniowych Rafale B w dowolnym miejscu na świecie.

Lotnicze pociski strategiczne

Obecnie znajdujący się w uzbrojeniu naddźwiękowy pocisk manewrujący ASMP (air-sol moyenne portée) wszedł do służby w 1986 roku, zastępując swobodnie spadające bomby jądrowe AN-22. Pierwotna wersja ASMP miała zasięg wynoszący 300 km, ale w kolejnej wersji ASMP-A (amélioré) z 2009 roku zwiększono go do 500 km. Pocisk oferuje do wyboru trzy trajektorie lotu: na małej wysokości z manewrami zgodnie z ukształtowaniem terenu, trajektoria morska na stałej wysokości kilkudziesięciu metrów nad wodą, albo lot na dużej wysokości ze stromym zejściem na cel. Ten ostatni sposób umożliwia uzyskanie największego zasięgu. Moc głowicy jądrowej TN81 jest szacowana na 300 kt. Powstało w sumie 90 pocisków ASMP-A, ale istnieją do nich tyko 54 głowice bojowe, reszta służy zaś jako pociski szkolne.

Pełna wersja artykułu w magazynie Lotnictwo 2/2026