Izraelskie samoloty bojowe

Leszek A. Wieliczko

Izraelskie Siły Powietrzne i Kosmiczne (hebr. Zro'a ha-Awir we-ha-Chalal; ang. Israel Air and Space Force, ISDF), częściej nazywane po prostu Siłami Powietrznymi (Chejl ha-Awir; Israeli Air Force, IAF), są jednymi z najliczniejszych i najnowocześniejszych na Bliskim Wschodzie. Obecnie dysponują około 330 samolotami bojowymi – wielozadaniowymi F-35I Adir, uderzeniowymi F-15I Ra'am i F-16I Sufa, myśliwsko-bombowymi F-16C/D Barak i myśliwskimi F-15A/B/C/D Baz.

F-35I Adir

Najnowocześniejszymi samolotami bojowymi w arsenale IAF są F-35I Adir, czyli Lockheed Martin F-35A Lightning II z wyposażeniem częściowo izraelskiej produkcji. Izrael przystąpił do programu Joint Strike Fighter (JSF) w 2003 roku jako tzw. uczestnik współpracujący w zakresie bezpieczeństwa (Security Cooperation Participant). W październiku 2008 roku amerykańska Defense Security Cooperation Agency (DSCA) poinformowała Kongres Stanów Zjednoczonych, że Izrael wystąpił do amerykańskiej administracji z wnioskiem o wyrażenie zgody na sprzedaż w ramach procedury FMS (Foreign Military Sales) 25 egz. F-35A z opcją na kolejnych 50. Izraelski rząd 16 września 2010 roku podjął decyzję zakupu pierwszej partii 19 egz. Umowę na szczeblu międzyrządowym podpisano 7 października tego samego roku. Druga umowa dotycząca zakupu 14 egz. (z opcją na 17) została zawarta w lutym 2015 roku. Izraelski rząd poinformował 27 listopada 2016 roku o podjęciu decyzji skorzystania z opcji i zakupu dodatkowych 17 egz. Stosowną umowę podpisano w sierpniu 2017 roku. Tym samym liczba zamówionych samolotów wzrosła do 50.

Izraelskie F-35A dostały lokalne oznaczenie F-35I i nazwę Adir (potężny). Montaż końcowy pierwszego egzemplarza rozpoczął się w zakładach koncernu Lockheed Martin w Fort Worth w Teksasie 7 stycznia 2016 roku. Uroczysty roll-out gotowego samolotu nastąpił 22 czerwca, a jego oblot 25 lipca. Dwa pierwsze egzemplarze F-35I przyleciały do Izraela 12 grudnia 2016 roku. Uzyskanie wstępnej zdolności operacyjnej (Initial Operational Capability, IOC) ogłoszono 6 grudnia 2017 roku. Na początku lutego 2018 roku Lockheed Martin dostał kontrakt na modyfikację oprogramowania awioniki F-35I do standardu Block 3F+, z uwzględnieniem wyposażenia elektronicznego i uzbrojenia izraelskiej produkcji. Dowódca IAF poinformował 22 maja 2018 roku, że F-35I przeprowadziły pierwsze misje bojowe, wymierzone najprawdopodobniej w stanowiska irańskich wyrzutni rakietowych i magazyny broni na terytorium Syrii. W czerwcu 2021 roku sześć F-35I wzięło udział w ćwiczeniach „Falcon Strike” we Włoszech, co było ich debiutem poza granicami kraju.

Do chwili obecnej IAF otrzymały wszystkie F-35I zamówione w latach 2010–2017. W pierwszej kolejności od 2017 roku F-35I trafiły do reaktywowanej w lipcu 2015 roku 140. Eskadry „Złotych Orłów” (Tajjeset ha-Neszer ha-Zahaw). Drugą eskadrą wyposażoną w F-35I została 116. Eskadra „Lwów Południa” (Tajjeset Arjot ha-Darom), reaktywowana 16 stycznia 2020 roku. Z kolei 1 lipca 2021 roku reaktywowano 117. Eskadrę „Pierwszą Odrzutową” (Tajjeset ha-Silon ha-Riszona), która pełni funkcję jednostki szkolenia operacyjnego i wykorzystuje sprzęt obu eskadr operacyjnych. Wszystkie trzy eskadry stacjonują w bazie Newatim.

Pełna wersja artykułu w magazynie NTW Numer Specjalny 20