Freccia NG – nowa generacja włoskiej kołowej Strzały
Tomasz Kwasek
Program budowy bojowych wozów gąsienicowych i kołowych nowej generacji dla włoskich wojsk lądowych (Esercito Italiano), czyli Army Armored Combat System (A2CS), obejmuje kilka projektów. Jednym z nich jest zadanie opracowania i wdrożenia kołowego transportera opancerzonego Freccia NG (Nuova Generazione). Projekt, zainicjowany jako modernizacja produkowanych od kilkunastu lat pojazdów Freccia, z biegiem czasu ewoluował. Jego obecny zamysł jest szerszy niż wyłącznie wdrożenie do produkcji zmodernizowanych wozów – równolegle powstać ma kołowy pojazd opancerzony nowej generacji dla Esercito Italiano.
Geneza projektu
Pierwsza generacja pojazdów VBM (Veicolo Blindato Medio) Freccia została wprowadzona do służby w 2009 roku – był to wariant z załogową wieżą OTO Melara Hitfist 25 Plus, uzbrojoną w armatę Oerlikon KBA kal. 25 mm sprzężoną z karabinem maszynowym kal. 7,62 mm. W kolejnych latach Włosi zamawiali w należącym częściowo do koncernu Leonardo konsorcjum CIO (Consorzio Iveco-OtoMelara), które produkuje te wozy, odmiany bojowe na podwoziu VBM (w tym część w tzw. wariancie przeciwpancernym z wieżą z wyrzutnią pocisków przeciwpancernych Spike-LR) i wersje specjalistyczne: wozy dowodzenia PC (Posto Commando) i moździerze samobieżne PM (Porta Mortaio). Z uwagi na zmiany w wymaganiach Esercito Italiano, sfinalizowane zamówienia różniły się od pierwotnego zapotrzebowania, które w 2006 roku przewidywało produkcję 630 wozów Freccia różnych wersji dla dwóch brygad. W ramach tzw. pierwszej transzy dostarczono w latach 2007–2017 ostatecznie 249 pojazdów VBM Freccia, w tym 172 kołowe wozy bojowe, 36 kołowych wozów bojowych – przeciwpancernych z pociskami Spike-LR, 21 moździerzy samobieżnych i 20 wozów dowodzenia.
W ramach tzw. drugiej transzy zapotrzebowano łącznie 381 pojazdów, w tym 163 kołowe wozy bojowe, 36 kołowych wozów bojowych – przeciwpancernych, 14 moździerzy samobieżnych, 8 wozów dowodzenia oraz serie pojazdów w dwóch nowych odmianach: 120 rozpoznawczych i 40 zabezpieczenia technicznego. Ostatecznie jednak, do końca 2025 roku dostarczono Esercito Italiano łącznie nieco ponad 100 pojazdów VBM z drugiej transzy w wersjach bojowej, przeciwpancernej, moździerza samobieżnego i obu odmian dowodzenia. W stosunku do wcześniejszych, te egzemplarze VBM mają m.in. wymienione na nowsze wyposażenie łączności i nawigacji.
Jeszcze w czasie produkcji pierwszej transzy, dowództwo Esercito Italiano doskonaliło wymagania dotyczące pojazdów VBM, obejmujące zarówno sam nośnik, jak i wyposażenie poszczególnych wersji (dobrym przykładem są wozy dowodzenia, które dość długo nie były zamawiane z uwagi na zmiany, które wprowadzono w uzbrojeniu i wyposażeniu elektronicznym względem pierwotnej odmiany opracowanej jeszcze w 2007 roku). W latach 2012–2014 zaprezentowano wariant Freccia EVO z bezzałogową wieżą OTO Melara Hitfist OWS 30 z armatą ATK Mk 44 kal. 30 mm, sprzężoną z karabinem maszynowym kal. 7,62 mm oraz podwójną wyrzutnią pocisków Spike-LR oraz wersję Freccia Explorer z oryginalną wieżą załogową i dodatkowym wyposażeniem rozpoznawczym.
Ostatecznie w grudniu 2021 roku Dyrekcja Uzbrojenia Lądowego – TERRAM (Direzione degli Armamenti Terrestri) włoskiego resortu obrony oraz konsorcjum CIO podpisały umowę na opracowanie nowej wersji Freccii w wariancie nazwanym VBM Plus lub VBM MLU (Mid-Life Upgrade). Opracowanie VBM Plus zostało zainicjowane na bazie doświadczeń z eksploatacji pierwszej wersji pojazdu oraz z uwagi na starzenie się niektórych podzespołów pojazdu, w tym przede wszystkim elektroniki. W VBM Plus planowano zastosowanie wzmocnionego silnika Iveco 8262 o mocy zwiększonej do 485 kW (660 KM), co miało umożliwić utrzymanie zapasu mocy dla dalszych modernizacji oraz zabezpieczyć perspektywę wzrostu zapotrzebowania na energię elektryczną. Zawieszenie miało być wzmocnione, tak aby masa maksymalna pojazdu mogła wzrosnąć maksymalnie o 4 tony, tj. do 31,5 tony. Uzbrojenie miało pozostać bez zmian, planowano jednak modyfikację systemu wieżowego do Hitfist 25 Plus poprzez modyfikację modułu kierowania ogniem, zamontowanie zmodyfikowanych przyrządów obserwacyjno-celowniczych, łączności wewnętrznej i zewnętrznej, nawigacji oraz wprowadzenie nowego systemu dowodzenia i zarządzania walką. Poza tym, częścią projektu VBM Plus było wydłużenie okresu eksploatacji sprzętu – stąd inna nazwa VBM MLU – poprzez modernizację floty użytkowanych pojazdów. Zasadniczo wszystkie rozwiązania wprowadzone w prototypach VBM Plus mogą być zaimplementowane we wcześniej wyprodukowanych wozach. Dzięki temu, jeśli Esercito Italiano zamówi głęboką modernizację używanej floty pojazdów Freccia, zmiany z pakietu VBM Plus będą mogły być wprowadzone częściowo lub w całości, w zależności od potrzeb (zakłada się, że część zmian musi być wdrożonych, ponieważ niektóre podzespoły pojazdu, głównie elektroniczne, nie są już produkowane i remontowane).
Pełna wersja artykułu w magazynie NTW 2/2026