Działo SU-122 - pogromca bunkrów. Produkcja seryjna

Krzysztof Cieślak

Historia działa samobieżnego SU-122 jest nie tylko epizodem z dziejów rozwoju radzieckiej broni pancernej, lecz także ilustracją sposobu funkcjonowania stalinowskiego systemu władzy w warunkach wojny totalnej. Decyzja o jego opracowaniu i skierowaniu do produkcji zapadła w momencie, gdy aparat państwowy ZSRR podporządkował wszelkie działania logice doraźnych potrzeb frontu, często kosztem spójności koncepcyjnej i dojrzałości technicznej nowych konstrukcji. W tej rzeczywistości sprzęt wojskowy stawał się elementem gry instytucjonalnej między resortami, biurami konstrukcyjnymi i najwyższym kierownictwem politycznym, a jego ocena zależała nie tylko od parametrów bojowych, lecz także od zdolności do spełnienia bieżących oczekiwań władz.

Proces powstawania SU-122 przebiegał pod bezpośrednią presją organów centralnych, takich jak Państwowy Komitet Obrony i Główny Zarząd Artylerii, które wymuszały szybkie rezultaty i natychmiastowe raportowanie postępów. Próby poligonowe prototypów z końca 1942 roku ujawniły poważne wady konstrukcyjne, jednak ich znaczenie było relatywizowane przez konieczność wykazania „gotowości bojowej” nowego typu uzbrojenia. Krytyczne uwagi komisji wojskowych współistniały z równoległymi decyzjami politycznymi, nakazującymi kontynuowanie prac i uruchomienie produkcji seryjnej mimo świadomości licznych niedociągnięć.

Po długich, jak na ówczesną sytuację frontową, pracach projektowych w szybkim tempie przeprowadzono testy prototypów zbudowanych przez dwa biura konstrukcyjne. Chociaż rywalizację wygrał prototyp zakładów UZTM, to pojazd skierowany do produkcji seryjnej po licznych wprowadzonych modyfikacjach przejął wiele rozwiązań z konstrukcji konkurenta. Ostatecznie powstał niemal całkiem nowy pojazd. Zbudowana seria informacyjna natychmiast została przekazana armii. Poniższy artykuł opisuje wozy seryjne.    

Pełna wersja artykułu w magazynie TW Historia nr specjalny 1/2026