DS Arms i FAL
Marek Czerwiński
Firma DS Arms została założona w 1987 roku. Znana jest powszechnie jako DSA. W 1992, już jako DS Arms Inc. zajęła się wytwarzaniem broni strzeleckiej. DSA słynie z produkcji kultowych karabinów FN FAL kalibru 7,62 mm x 51, z możliwością strzelania cywilną amunicją .308 Winchester.
Wyroby DSA są lepsze od oryginałów, bowiem zakład wykorzystuje nowe narzędzia, zmodernizowany proces produkcyjny i ulepszone materiały. Do karabinów DSA pasują wszystkie podzespoły ze starszych egzemplarzy, czyli mamy do czynienia z pełną zamiennością części.
DSA dostarcza także opatentowane akcesoria do wszelkich odmian karabinów FAL.
Firma produkuje również karabiny Armalite (modyfikacje M16 i M4) oraz podzespoły do nich. Na sterowanych komputerowo obrabiarkach powstaje około 80% części do karabinów M16. Fabryka nie stosuje żadnych importowanych podzespołów.
FAL (z fr. Fusil Automatique Léger – lekki karabin automatyczny) to karabin bojowy zaprojektowany w Belgii przez Dieudonné Saive i produkowany przez FN Herstal. Formalnie FN FAL został wprowadzony na rynek w 1951 roku, ale na linie produkcyjne trafił dwa lata później.
Pierwszy prototyp FAL powstał w 1946 roku. Został zaprojektowany do strzelania niemieckim nabojem pośrednim 7,92 mm Kurz (7,92 mm × 33) używanym podczas II wojny światowej w karabinie Sturmgewehr 44.
W 1950 roku karabin FN przedstawiono Stanom Zjednoczonym, w brytyjskim kalibrze .280. Nowy nabój pośredni .280 (7 mm x 42 Mk1Z) był znacznie lepszy od niemieckiego 7,92 mm x 33 i sowieckiego 7,62 mm x 39. Miano nadzieję, że dojdzie do unifikacji uzbrojenia strzeleckiego i wspólny nabój oraz karabin będą dostępne dla wszystkich państw członkowskich NATO. FAL był intensywnie testowany przez Amerykanów, jednak koncepcja naboju pośredniego szybko upadła. US Army chciała amunicji karabinowej pełnej mocy, skutecznej także na dystansach powyżej 500 metrów.
Od 1952 roku FN FAL już pod amerykański nabój 7,62 mm x 51 walczył o palmę pierwszeństwa z karabinem, oznaczonym później jako M14.
W 1953 roku rozpoczęła się ostatnia faza testów, do których dopuszczono M14 oraz FAL. 3000 karabinów z zakładów FN rozpoczęło batalię o miano broni, którą przyjmą wszystkie kraje zachodnie i US Army. Próby trwały cztery długie lata. Karabiny katowano w warunkach klimatu umiarkowanego, tropikalnego, a nawet podczas silnych mrozów na Alasce. Ostatecznie komisja ustaliła, że obie konstrukcje spełniły wszystkie stawiane wymagania. W USA przyjęto M14, wiele krajów NATO wybrało zaś FN FAL. Poniekąd słusznie, bo ergonomia łoża z oddzielnym, świetnie wyprofilowanym chwytem pistoletowym i lepszą kolbą oraz prostsza budowa mechanizmów wskazywała właśnie na niego. Amerykanie wybrali produkt rodzimy, argumentując to faktem, że poborowi, przyzwyczajeni do Garanda czy M1 Carbine, łatwiej opanują klasyczną, choć nieco staromodną osadę.
FAL działa na zasadzie odprowadzania części gazów prochowych przez otwór w lufie. Mechanika broni uruchamiana jest przez układ gazowy z tłokiem o krótkim skoku, umieszczonym nad lufą. Ryglowanie następuje przez przekoszenie zamka w płaszczyźnie pionowej. System gazowy wyposażony jest w regulator umieszczony za podstawą muszki – umożliwia on regulację ilości gazów w zależności od warunków klimatycznych czy zanieczyszczenia broni. Zamknięcie układu gazowego umożliwia strzelanie granatami nasadowymi.
Broń standardowo zasilana jest z magazynków na 20 nabojów, ale dostępne są i inne, mieszczące od 5 do 30 sztuk amunicji.
W wersjach z kolbą stałą sprężyna powrotna FN FAL znajduje się w kolbie. Jeśli kolba jest składana umieszcza się ją w pokrywie komory zamkowej. Wymaga to nieco innej pokrywy, sprężyny powrotnej i suwadła, a także zmodyfikowania dolnej części komory zamkowej.
Karabiny FAL są produkowane w wersjach z lufą lekką i ciężką, przy czym lufa ciężka jest przeznaczona do prowadzenia ognia automatycznego, jako lekka broń wsparcia. Większość karabinów FAL z lufą ciężką jest wyposażona w dwójnogi, choć niektóre modele z lufą lekką, takie jak austriacki StG 58 i niemiecki G1 także miały dwójnóg.
Wśród innych karabinów bojowych NATO kalibru 7,62 mm × 51, FAL charakteryzował się stosunkowo niewielkim odrzutem. Zawdzięczał to regulowanemu mechanizmowi gazowemu i znacznej masie. Regulator pozwalał na ujście nadmiaru gazów, który niepotrzebnie zwiększały pchnięcie. Karabin działa niezawodnie przy różnych naważkach prochu i innych masach pocisku. FN FAL nie jest wrażliwy na jakość amunicji, jednak w trybie ognia ciągłego strzelec był narażony na znaczny odrzut, a broń szybko schodziła z linii celowania. Dotyczyło to oczywiście tylko FAL-a z lufą lekką.
Broń szybko zyskała miano „prawej ręki wolnego świata”. Często porównywano ją z AKM, co oczywiście nie ma logicznego sensu, bo „kałach” po pierwsze strzela znacznie słabszym nabojem pośrednim, po drugie ma sporo krótszą lufę.
FN FAL dzięki linii celowniczej o znacznej długości, potężnej amunicji i celownikowi przeziernikowemu strzelał znacznie celniej od AK, a jego zasięg skuteczny był prawie dwukrotnie większy.
Warianty produkcyjne FN FAL, wytwarzane w fabryce w Herstal, w Belgii:
- LAR 50.41 i 50.42 (FAL HBAR), znane również jako FALO (od francuskiego skrótu Fusil Automatique Lourd). Model 50.41 jest wyposażony w kolbę syntetyczną, natomiast 50.42 ma kolbę drewnianą. Karabiny z ciężkimi lufami do prowadzenia ognia ciągłego, z powiększonym, 30-nabojowym magazynkiem wykorzystywano jako broń wsparcia drużyny.
W Kanadzie znane jako C2A1, w Australii jako L2A1. W latach 60. XX wieku były podstawową bronią automatyczną drużyny piechoty;
- FAL 50.61 (FAL Typ 3 PARA). Broń z lufą standardowej długości (533 mm), ale z metalową kolbą składaną;
- FAL 50.62 (FAL Typ 3 Para 18) - wersja dla wojsk powietrznodesantowych z kolba składaną i lufą długości 457 mm;
- FAL 50.63 (FAL Typ 2 Para 16) z jeszcze krótszą lufa długości 440 mm, składaną kolbą i rączkę zamka;
- FAL 50.64 (FAL Para 3) to broń z lufą standardową dł. 533 mm, kolbą składaną i komorą zamkową ze stopu aluminium.
Długość linii celowniczej dla modeli FAL 50.00 i FAL 50.41 wynosi 553 mm, a dla modeli 50.61 i FAL 50.63 dokładnie 549 mm.
Karabin FAL był pierwotnie produkowany tylko przez Fabrique Nationale de Herstal (FN) w Liège w Belgii. Następnie wytwarzano go aż w 15 krajach, na podstawie licencji. Broń była używana w 90 krajach, a wyprodukowano jej około 7 000 000 egzemplarzy.
Pełna wersja artykułu w magazynie Strzał 1-2/2027
