Buffalo nad Birmą

Jacek Pukropp

Brewster Buffalo w służbie Royal Air Force kojarzony jest głównie z kampanią na Malajach, gdzie operowały cztery squadrony uzbrojone w te maszyny. Mniej znany jest epizod z walk nad Birmą, gdzie na Buffalo walczył samotny No 67. Sqn RAF.

Brytyjczycy zamówili w dwóch transzach w sumie 170 myśliwców typu Brewster B-339E, które nazwali Buffalo Mk.I. Podobnie jak maszyny dla Belgów i Holendrów był to wariant amerykańskiej wersji F2A-2 pozbawiony morskiego wyposażenia, czyli tratwy ratunkowej, haka do lądowania i zaczepów do katapulty. Samolot miał wydłużoną opływkę tylnej części kadłuba i większe kółko ogonowe, lepiej przystosowane do operowania z baz lądowych. Pierwsza partia zamówiona przez British Purchasing Commission na początku 1940 r. liczyła 120 maszyn (Model 339-13; numery ewidencyjne W8131 – W8250), a w lipcu 1940 r. skorzystano z opcji na dodatkowe 50 samolotów (Model 339-21; AN168 – AN217). Pierwsze trzy maszyny trafiły do Wielkiej Brytanii na testy, a pozostałe 167 wysłano na Daleki Wschód pomiędzy lutym a sierpniem 1941 r. Pierwszy Buffalo (W8131) dołączył do nich w listopadzie 1941 r. Brytyjskie B-339E były napędzane przez dziewięciocylindrowy silnik gwiazdowy Wright R-1820-G105 Cyclone o mocy 1100 hp (F2A-2 miał silnik R-1820-40 o mocy 1200 hp), a ich uzbrojenie tworzyły cztery karabiny maszynowe Colt-Browning M2 kal. 0.50 (12,7 mm). Dwa w kadłubie miały zapas po 250 nabojów, a dwa zamontowane w skrzydłach po 400 nabojów. Była to potężna i skuteczna broń, ale nie była wówczas powszechnie używana w RAF. Zastosowano brytyjski celownik odblaskowy Mk.III, dodano drugi reflektor do lądowania pod prawym płatem, montowano płytę pancerną chroniącą głowę pilota od tyłu oraz kuloodporny panel ze szkła pancernego o grubości 38,1 mm. W pełni wyposażone B-339E były najcięższe z wszystkich wersji eksportowych (ważyły o około 900 funtów, czyli408,6 kg, więcej od F2A-2), a dodatkowy ciężar powodował także pewną niestabilność. Brytyjczycy mogli zwrócić się do Brewstera o wprowadzenie ulepszeń lub lokalnych modyfikacji, ale nie zrobiono tego z powodu braku czasu, pieniędzy oraz przeświadczenia, iż Buffalo będzie sobie dobrze radził z japońskimi samolotami.

Według danych fabrycznych Brewster B-339E osiągał prędkość maksymalną 528 km/h na pułapie 5517 m, pułap 8321 m, zasięg wynosił przy prędkości ekonomicznej 2066 km, a przy prędkości przelotowej 1175 km.

Podczas prób trzeciego egzemplarza (W8133) przeprowadzonych w A&AEE osiągnięto jedynie 294 mile/h (473 km/h) przy pełnym otwarciu przepustnicy na wysokości 18 700 stóp (5703 m), prędkość wznoszenia 2240 stóp/min (11,4 m/s) do pułapu 8200 stóp (2500 m) i 1660 stóp/m (8,4 m/s) do pułapu 17 700 stóp (5400 m). Czas wznoszenia na 15 000 stóp (4575 m) wynosił 7,4 min., a na 20 000 stóp (6100 m) 10,5 min, szacowany pułap operacyjny określono na 31 800 stóp (9700 m). Masa z przeciążeniem —przy pełnym zapasie paliwa i z opancerzeniem pilota — wynosiła 3080 kg. Z normalnym zapasem paliwa i bez opancerzenia pilota samolot ważył 2920 kg.

Buffalo dla Birmy

Royal Air Force na Dalekim Wschodzie podzieliły Buffalo na dwie partie. Zasadniczą (133 samoloty) skierowano na Malaje, dla jednostek bazujących głównie w Singapurze, podczas gdy 31 maszyn zarezerwowano dla jednego squadronu w Birmie, była to liczba wystarczająca, aby w pełni go wyposażyć, łącznie z rezerwą. Do Birmy trafiły Buffalo o numerach ewidencyjnych: W8203, W8204, W8213, W8215, W8220, W8228, W8229, W8233, W8239, W8240, W8241, W8243 – W8250, AN168, AN169, AN182, AN190 - AN193, AN200, AN202, AN214, AN216 i AN217. Pierwszą partię szesnastu maszyn wysłano z No 151. MU w Singapurze w lipcu 1941 r., w sierpniu dołączyły cztery kolejne, we wrześniu sześć, a w listopadzie jeszcze pięć. Wygląda na to, że trzech z nich ostatecznie nie zmontowano.

W lipcu 1941 r. w jedynym dywizjonie w Birmie, którym był No 60 Sqn RAF, utworzono C Flight. W lutym 1941 r. 60. Sqn, wyposażony w samoloty bombowe typu Bristol Blenheim Mk.I, przeniesiono z Lahore w Indiach do Mingaladon koło Rangunu w Birmie. W celu zapewnienia odpowiednich dla Buffalo warunków pięć Blenheimów przeniesiono z Mingaladon do Toungoo. Można dodać, że przed wybuchem wojny 1 grudnia 1941 r. 60. Sqn wysłał na sześciotygodniowe szkolenie w użyciu uzbrojenia osiem maszyn do Kuantan, na wschodnim wybrzeżu Malajów, pozostawiając w Mingaladon tylko cztery Blenheimy.

Pierwszy Buffalo (AN190) w Mingaladon był gotowy 29 lipca, ale oblatany został dzień później. 6 sierpnia przydzielono go do C Flight 60. Sqn, trzy dni później trafiły tam AN191 i AN192, a 12 sierpnia AN193. Samoloty trapiły awarie instalacji hydraulicznej, co doprowadziło do ich uziemienia 21 sierpnia. Z powodu zaangażowania przy montażu i naprawach Buffalo w sierpniu wylatano na nich tylko 23 godziny. Na Brewstery przeszkolono sześciu pilotów, którzy pierwszy lot treningowy wykonali na samolocie Curtiss CW-22 Falcon z Burma Volunteer Air Force (BVAF; Birmańskie Ochotnicze Siły Powietrzne). Do 31 sierpnia zmontowano dziesięć Buffalo, a po przybyciu do Mingaladon w październiku 1941 r. No 67. Sqn RAF otrzymał szesnaście myśliwców Brewstera.

Pełna wersja artykułu w magazynie TW Historia 5/2026