Budżet obronny Polski na 2026 rok

Tomasz Dmitruk

Prezydent RP Karol Nawrocki 20 stycznia br. podpisał ustawę budżetową na 2026 rok. Zakłada ona wzrost wydatków obronnych w stosunku do 2025 roku jedynie o 0,5 mld PLN (0,4%), do poziomu 124,8 mld PLN. Kwota ta stanowi 3,0% planowanego na ten rok PKB Polski i 13,6% całkowitych nakładów budżetu państwa. Wraz ze wszystkimi wydatkami Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (79,5 mld PLN) łączny budżet na obronność w 2026 roku ma zamknąć się rekordową kwotą 201 mld PLN (4,83% PKB).

Łączne wydatki

W 2026 roku na wydatki obronne ujęte w budżecie państwa zamierza się przeznaczyć łącznie 124,8 mld PLN, co stanowić ma 3,0% tegorocznego PKB Polski (szacowanego na potrzeby ustawy budżetowej na 4160,2 mld PLN). Oznacza to, że będą one zaledwie o 0,5 mld PLN (0,4%) wyższe, niż zapisano w ustawie budżetowej na rok ubiegły. Wielkość planowanych nakładów określono zgodnie z formułą zawartą w art. 40 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 roku „o obronie Ojczyzny”. Taki poziom wydatków obronnych stanowić będzie 13,6% całego tegorocznego budżetu państwa, w którym zaplanowano wydatkowanie 918,9 mld PLN. Procentowo to niemal tyle samo, ile planowano w 2025 roku (13,5%). Na całkowite nakłady obronne budżetu państwa składają się wydatki ujęte w części 29 budżetu państwa „Obrona narodowa” na kwotę 118,6 mld PLN oraz zaplanowane w innych częściach budżetu państwa w ramach działu 752 „Obrona narodowa” – 6,2 mld PLN.

Wzrost planowanych budżetowych wydatków obronnych o 0,5% w stosunku do 2025 roku oznacza realnie spadek nakładów, biorąc pod uwagę, że ubiegłoroczna inflacja według danych GUS wyniosła 3,6%. Dodatkowo jednak, w 2026 roku planuje się wydatkować na obronność środki pozabudżetowe, pochodzące z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ). Nakłady z tego źródła zaplanowano na łącznie 79,5 mld PLN. Całkowite tegoroczne wydatki na obronność (z budżetu państwa i FWSZ) mogą zatem osiągnąć poziom 201,0 mld PLN, czyli ok. 4,83% PKB Polski. Oznacza to wzrost w stosunku do planu na 2025 rok o 14,5 mld PLN, tj. 7,7%. To dużo, ale trzeba pamiętać, że zaplanowane w ramach FWSZ wydatki wymagać będą zwiększenia zadłużenia funduszu o kolejne 73,7 mld PLN (na koniec 2025 roku była to kwota 80,89 mld PLN).

Omawiając projekt budżetu na 2026 rok warto wspomnieć, że Polska planuje pozyskanie środków z instrumentu pożyczkowego Unii Europejskiej na obronność SAFE (Security Action for Europe).

Całkowity budżet tego instrumentu przyznany Polsce, który będzie można wykorzystać w latach 2026–2030, wynosi 43,7 mld Euro (ok. 185 mld PLN netto). Jeśli w 2026 roku uda się otrzymać pierwsze środki z tego instrumentu, to trafią one do nowego Finansowego Instrumentu Zwiększenia Bezpieczeństwa (FIZB), który będzie stanowił trzecie źródło finansowania potrzeb modernizacyjnych Wojska Polskiego (obok budżetu państwa i FWSZ), albo trafią bezpośrednio do FWSZ (w przypadku weta Prezydenta RP do ustawy o FIZB). Obojętne która wersja zostanie ostatecznie przyjęta, środki z SAFE nie zwiększą planowanego poziomu wydatków na obronność w 2026 roku, tylko zastąpią część wydatków planowanych w ramach FWSZ. Jednocześnie, jeśli środki z SAFE trafią do nowego funduszu FIZB, powinny zmniejszyć poziom zadłużenia FWSZ, bowiem planuje się zmianę zaangażowania dla niektórych dotąd podpisanych umów z FWSZ na FIZB. W dalszej części analizy, co do zasady, będzie mowa tylko o środkach z FWSZ, ale należy mieć świadomość, że część z nich w ciągu roku może zostać zastąpiona środkami z SAFE (FIZB).

Część 29 „Obrona narodowa”

Największy udział w zaplanowanych nakładach na obronność mają wydatki zapisane w części 29 budżetu „Obrona narodowa”. W br. na ten cel zamierza się przeznaczyć 118,6 mld PLN. Jest to kwota o 4,9 mld PLN (4,0%) niższa niż w planie na 2025 rok.

Wydatki bieżące. Na wydatki bieżące w 2026 roku zamierza się przeznaczyć 44,2% łącznych nakładów zaplanowanych w części 29 budżetu „Obrona narodowa”. Ma to być kwota 52,47 mld PLN, o 4,45 mld PLN (9,3%) wyższa niż rok wcześniej. Najwyższą pozycją wydatków bieżących będą koszty osobowe, tj. uposażenia żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy oraz świadczenia pieniężne relacjonowane do uposażeń oraz wynagrodzenia pracowników cywilnych wraz z pochodnymi, na które zarezerwowano 26,115 mld PLN (w ramach §4010–4070 i §4090–4170), co jest kwotą wyższą o 1,361 mld PLN niż w 2025 roku (wzrost o 5,5%). To rezultat planowanego podniesienia liczebności wojska oraz zaplanowanych podwyżek uposażeń żołnierzy i wynagrodzeń cywilnych pracowników MON na średnim poziomie 3%, czyli w praktyce nawet nie rekompensującym ubiegłoroczny wzrost cen.

W br. zakłada się utrzymanie do 155 841 limitów średniorocznych stanów żołnierzy zawodowych (w odniesieniu do 2025 roku będzie to wzrost o 5841 etatów), w tym m.in.: 75 338 w Wojskach Lądowych, 23 060 w Siłach Powietrznych, 7627 w Marynarce Wojennej, 6500 w Wojskach Obrony Terytorialnej (WOT), 3400 w Żandarmerii Wojskowej, 3707 w Wojskach Specjalnych, 18 848 w jednostkach odpowiadających za zabezpieczenie wojsk (logistyce) i 3500 w jednostkach odpowiadających za cyberbezpieczeństwo. Ponadto, w br. planuje się finansowanie do: 3621 funkcjonariuszy, w tym 2474 SKW i 1147 SWW (wzrost o 100 w SKW), 20 000 żołnierzy Dobrowolnej Zasadniczej Służby Wojskowej (DZSW, spadek o 15 000), 40 000 żołnierzy pełniących Terytorialną Służbę Wojskową (TSW, spadek o 4000), 7800 żołnierzy zawodowych w okresie kształcenia (spadek o 288), 4000 żołnierzy DZSW na potrzeby kształcenia (spadek o 700), 3000 żołnierzy aktywnej rezerwy (spadek o 27000), 5000 żołnierzy pasywnej rezerwy oraz 57 686 pracowników cywilnych wojska (wzrost o 543).

Pełna wersja artykułu w magazynie NTW 2/2026