Brytyjskie Lotnictwo Wojsk Lądowych

Leszek A. Wieliczko

Wielka Brytania ma długie tradycje w zakresie współpracy lotnictwa z wojskami lądowymi, ale Korpus Lotniczy Wojsk Lądowych w obecnej formie – jako formacja wyposażona głównie w śmigłowce i przeznaczona do bezpośredniego wsparcia pododdziałów Brytyjskich Wojsk Lądowych na polu walki – został utworzony dopiero 1 września 1957 roku. Od 2019 roku w jego wyposażeniu znajdują się wyłącznie śmigłowce, wszystkie pozyskane w XXI wieku.

Brytyjskie Wojska Lądowe (British Army) są jednym z trzech rodzajów Brytyjskich Sił Zbrojnych (British Armed Forces). Ich głównym zadaniem jest obrona Zjednoczonego Królestwa wraz z terytoriami zamorskimi i podległymi oraz wsparcie służb cywilnych w sytuacjach kryzysowych (np. katastrof, klęsk żywiołowych, zamachów terrorystycznych) zarówno w kraju, jak i poza jego granicami. W przypadku bezpośredniego zagrożenia militarnego Wielkiej Brytanii lub jej terytoriów zamorskich i podległych, zadaniem Wojsk Lądowych jest powstrzymanie i pokonanie przeciwnika. Wojska Lądowe uczestniczą aktywnie w zagranicznych operacjach pokojowych, stabilizacyjnych i humanitarnych pod egidą ONZ, Unii Europejskiej i NATO. W ramach sojuszniczych zobowiązań Wojska Lądowe wspierają kraje sprzymierzone oraz udzielają pomocy technicznej, doradczej i szkoleniowej innym zaprzyjaźnionym państwom. Operacje Wojsk Lądowych są prowadzone samodzielnie, wspólnie z pozostałymi rodzajami Brytyjskich Sił Zbrojnych albo w ramach kontyngentów międzynarodowych (koalicyjnych).

Jednym z komponentów British Army jest Korpus Lotniczy Wojsk Lądowych (Army Air Corps, AAC), grupujący jednostki załogowych statków powietrznych (od kwietnia 2019 roku są to wyłącznie śmigłowce). Korpus ma pięć głównych zadań: Armed Action – wsparcie ogniowe pododdziałów Wojsk Lądowych na polu walki; Observation and Reconnaissance – zwiad, obserwację, wskazywanie celów i rozpoznanie (Intelligence, Surveillance, Target Acquisition, and Reconnaissance, ISTAR) na polu walki; Forward Air Control – koordynowanie i kierowanie ogniem innych rodzajów wojsk i sił (np. artylerii, czołgów, samolotów uderzeniowych, a nawet okrętów – w przypadku ostrzeliwania przez nie celów naziemnych); Command and Control – wsparcie dowodzenia poprzez zapewnienie szybkiego transportu dowódców różnego szczebla na polu walki; Light Transport – przewóz personelu i ładunków w celu wsparcia różnych operacji specjalnych lub ewakuacji medycznej.

Struktura organizacyjna

Tytularnym najwyższym zwierzchnikiem Brytyjskich Sił Zbrojnych jest brytyjski monarcha. Cywilny nadzór administracyjny nad siłami zbrojnymi sprawuje Ministerstwo Obrony (Ministry of Defence, MOD). Premierowi i ministrowi obrony podlega szef Sztabu Obrony (Chief of the Defence Staff, CDS), będący faktycznym dowódcą Brytyjskich Sił Zbrojnych. Jemu z kolei podlegają szefowie sztabów (dowódcy) poszczególnych rodzajów sił zbrojnych. Szefem Sztabu Generalnego (Chief of the General Staff, CGS) Wojsk Lądowych jest od 15 czerwca 2024 roku General (gen.) Roland Walker. Kwatera Główna Wojsk Lądowych (Army Headquarters) znajduje się w Marlborough Lines w Andover w hrabstwie Hampshire.

Kwatera Główna Korpusu Lotniczego Wojsk Lądowych (Headquarters Army Air Corps, HQ AAC) znajduje się w Stacji Lotniczej Middle Wallop (Middle Wallop Flying Station) w Stockbridge w hrabstwie Hampshire. Odpowiada za kwestie organizacyjne, administracyjne, logistyczne, materiałowe i szkoleniowe. Pod względem operacyjnym większość jednostek AAC podlega natomiast Wspólnemu (Połączonemu) Dowództwu Lotnictwa (Joint Aviation Command, JAC) z kwaterą w Andover. Z tego powodu dowódcą operacyjnym AAC jest dowódca JAC. Od 23 marca 2026 roku funkcję tę pełni Air Vice-Marshal (gen. dyw.) Lee Turner z RAF. Tytularnym najwyższym zwierzchnikiem Korpusu Lotniczego Wojsk Lądowych (Colonel-in-Chief) jest natomiast tradycyjnie książę Walii (od sierpnia 2023 roku jest nim książę William).

Podstawową samodzielną jednostką organizacyjną AAC jest eskadra (squadron). Eskadry są zgrupowane w batalionach, które ze względów historycznych są nazywane tradycyjnie pułkami (regiment). Obecnie w AAC jest osiem batalionów – cztery operacyjne, trzy szkolno-treningowe i jeden wsparcia naziemnego – oraz trzy eskadry podlegające innym formacjom Brytyjskich Sił Zbrojnych.

Pełna wersja artykułu w magazynie Lotnictwo 9/2026