Broń to ZUO
Michał Piekarski
Polscy politycy rzadko wypowiadają się na temat prawa dotyczącego posiadania broni palnej, a jeszcze rzadziej zdarza się, aby mówił o tym prezydent. Pod koniec września prezydent Nawrocki zabrał głos, przemawiając zresztą podczas otwarcia strzelnicy. I internet zapłonął. Na chwilę.
Nie ma sensu wracać do tamtej sprawy, zwłaszcza że komentowanie internetowych awantur jest często stratą czasu, szczególnie wówczas, gdy wszyscy nagle na chwilę są specjalistami od aktualnie modnego tematu. Można jednak spojrzeć na tę kwestię z szerszej perspektywy.
Sama debata o dostępie do broni jest trudna – to temat mocno zmitologizowany i często opinie jakie się pojawiają są właśnie konsekwencją mitu. Takim mitem są bajania o rzekomo nieskrępowanym dostępie do broni w USA, takim są krążące po Internecie mapki pokazujące rzekomo „rozbrojoną Polskę” i mnóstwo innych tez, najczęściej oderwanych od realiów mniej lub bardziej.
Pozostaje więc spojrzeć na fakty, a nie mitologię i w zadać sobie pytanie: broń to jest tytułowe ZUO, czy może nie? I tu pojawia się pierwszy zasadniczy problem.
Ekspercka odpowiedź w tej sprawie jest bowiem szczytem eksperckości. Brzmi bowiem: to zależy.
Faktem jest, że broń palna może stanowić zagrożenie, bowiem część tego zbioru o ogólnej nazwie „broń palna” stanowi broń bojowa – przede wszystkim wojskowa, konstruowana specjalnie w celu jej użycia przeciwko innym osobom, tudzież przedmiotom (pojazdom) i jej cechy konstrukcyjne mają na celu uczynienie z niej efektywnego narzędzia walki. Oczywiście nawet w wojsku zdarzają się wyjątki, a broń palna może pełnić funkcję ceremonialną (reprezentacyjną), nagrodową (wręczanie broni krótkiej jako nagrody ma długą tradycję) czy szkoleniową, a znajdą się jeszcze inne, specyficzne zastosowania niezwiązane bezpośrednio z walką (znane są przecież przypadki uzbrajania żołnierzy w broń de facto myśliwską, jak karabinki survivalowe USAF czy karabiny kanadyjskich patroli arktycznych).
W przypadku broni cywilnej sprawa komplikuje się jeszcze bardziej, bo powodów do posiadania broni, jej cech technicznych i siłą rzeczy ryzyka płynącego z jej nielegalnego zastosowania jest ogromne spektrum.
Siłą rzeczy, także status prawny broni palnej może się różnić i to jest widoczne w różnych systemach prawnych, które z różnych powodów bardziej lub mniej restrykcyjnie regulują posiadanie jakiegoś rodzaju broni palnej. Przy czym cały czas kluczem jest oceniane subiektywne, z perspektywy miejsca i czasu tworzenia prawa, zagrożenie związane z nielegalnym użyciem takiej broni lub ryzyko, że takie nielegalne użycie nastąpi.
Trzeba przy tym pamiętać, że o ile w idealnym świecie prawo działałoby w sposób absolutnie obiektywny i tworzone byłoby w taki sam sposób, to jednak w rzeczywistości tak nie jest. Tworzenie prawa jest wynikiem procesu politycznego, mniej demokratycznego (np. w dyktaturze) lub bardziej (w rezultacie stanowienia go przez wybrany w powszechnych wyborach parlament lub wręcz zatwierdzenia w referendum). To oznacza, że mamy różne przypadki subiektywnego postrzegania różnych zjawisk i ich zmian. Stąd też choćby w Polsce do 1994 roku piractwo komputerowe było…legalne – po prostu wcześniej nie regulowano w żaden sposób kwestii programów komputerowych, a gdy prawo się zmieniło – to już w drugą stronę i nielegalne jest od tamtego czasu nawet posiadanie pirackiej kopii programu. W sposób oczywisty miało to związek z procesem transformacji gospodarczej. Podobnie rozmaicie regulowane są rozmaite kwestie, choćby związane z wolnością słowa czy prawem do pewnych zachowań. I z tego powodu różnią się pomiędzy państwami. Ponadto sama przestępczość jest zjawiskiem społecznym i nie można bezpośrednio porównywać jej skali, czy charakterystyki pomiędzy różnymi państwami.
Pełna wersja artykułu w magazynie Strzał 1-2/2027
