Blackburn Firecrest
Leszek A. Wieliczko
Pokładowy samolot uderzeniowy (strike fighter) Firecrest został skonstruowany w firmie Blackburn Aircraft w końcowym okresie drugiej wojny światowej jako ulepszony następca niezbyt udanego Firebranda. Niski priorytet programu sprawił, że pierwszy z trzech zbudowanych prototypów został oblatany dopiero w 1947 roku. Rozwój Firecresta został szybko przerwany, a podstawowym samolotem uderzeniowym brytyjskiego Lotnictwa Morskiego został turbośmigłowy Westland Wyvern.
Geneza
Firma Blackburn Aeroplane and Motor Company z Brough w East Yorkshire, od 2 kwietnia 1936 roku znana jako Blackburn Aircraft, była w latach 20. i 30. jednym z głównych producentów samolotów pokładowych dla brytyjskiego Lotnictwa Morskiego (Fleet Air Arm, FAA). Jej dziełem były m.in. samoloty torpedowe Dart, Ripon, Baffin i Shark, rozpoznawcze Blackburn, myśliwskie i bombowe nurkujące Skua oraz myśliwskie Roc. Dwa ostatnie typy, skonstruowane w drugiej połowie lat 30., były wolnonośnymi jednopłatami o całkowicie metalowej półskorupowej konstrukcji, z zakrytymi kabinami załogi i chowanym podwoziem. W 1940 roku pod kierunkiem głównego konstruktora George'a E. Petty'ego rozpoczęto projektowanie jednomiejscowego myśliwca pokładowego Firebrand napędzanego 24-cylindrowym silnikiem w układzie leżącego H Napier Sabre. Samolot nie spełnił jednak oczekiwań jako myśliwiec, ale z powodu dużego udźwigu postanowiono przystosować go do przenoszenia torpedy. W trakcie dalszego rozwoju wymieniono silnik na 18-cylindrowy w układzie podwójnej gwiazdy Bristol Centaurus. Pierwszy prototyp Firebranda w takiej postaci (DK372) został oblatany 21 grudnia 1943 roku.
Zanim do tego doszło, we wrześniu 1943 roku Petty przystąpił do opracowania ulepszonej wersji Firebranda o wyższych osiągach. Początkowo planował zastosować tylko nowe skrzydła o nieco mniejszej rozpiętości i laminarnym profilu. Obliczenia wskazywały, że takie skrzydła będą lżejsze o 318 kg od oryginalnych, a prędkość maksymalna samolotu wzrośnie o 20–22 km/h. Po konsultacjach z Ministerstwem Lotnictwa (Air Ministry) dokonano jednak dalej idących modyfikacji, aby wyeliminować wady Firebranda. Przekonstruowano kadłub, umieszczając kabinę pilota bliżej przodu kadłuba i nieco wyżej. Ponadto zastosowano kroplową osłoną kabiny zapożyczoną z samolotu Hawker Tempest, aby zapewnić pilotowi znacznie lepszą widoczność we wszystkich kierunkach. Dzięki uproszczeniu konstrukcji udało się zmniejszyć masę płatowca o 635 kg. Wykorzystano to do zwiększenia zapasu paliwa o 318 litrów. Do napędu planowano silnik Centaurus 77 z przeciwbieżnym śmigłem, które eliminowało problem znoszenia samolotu w bok wskutek dużego momentu reakcyjnego.
Projekt wzbudził duże zainteresowanie FAA i już 11 listopada Blackburn dostał polecenie przygotowania budowy dwóch prototypów (numery ewid. RAF RT651 i RT656). Kontrakt nr 6/ACFT/2311/C.20(b) podpisano 1 stycznia 1944 roku. Ministerstwo Lotnictwa wydało 26 lutego specyfikację nr S.28/43 (Firebrand Torpedo Fighter with redesigned wing and improved pilot's view) opartą na wymaganiach operacyjnych (Operational Requirement) OR.150, którą skierowało do firmy Blackburn 9 marca. Zapisano w niej, że samolot powinien mieć przeprojektowane skrzydła o mniejszej rozpiętości i profilu o niskim oporze aerodynamicznym, poprawione lotki i klapy oraz kabinę pilota przesuniętą do przodu, podwyższoną i zakrytą kroplową osłoną w celu poprawienia widoczności. Do napędu zalecono silnik Centaurus CE.17SM, który miał być na dalszym etapie wyposażony w instalację wtrysku wody z metanolem w celu krótkotrwałego zwiększenia mocy. Stałe uzbrojenie miały tworzyć dwa działka Hispano Mk V kal. 20 mm z zapasem amunicji 380 nabojów. Samolot miał przenosić maksymalnie 816 kg bomb lub jedną torpedę Mk XV kal. 450 mm. Wyposażenie radiowe miały tworzyć: radiostacja TR.1143, TR.1196 lub SCR-522, radionamiernik ZBX, radiowysokościomierz AYD i transponder systemu identyfikacji „swój-obcy” (Identification Friend-or-Foe, IFF).
W celu przyspieszenia i poszerzenia zakresu prób, 14 marca 1945 roku Ministerstwo Lotnictwa postanowiło zamówić trzeci prototyp z silnikiem Centaurus oraz trzy kolejne prototypy z silnikiem Sabre VIII (zob. dalej). Kontrakt nr SB.27216/C.20(b) na budowę dodatkowego prototypu z Centaurusem (VF172) podpisano miesiąc później, 18 kwietnia.
Pełna wersja artykułu w magazynie Lotnictwo 5/2026