Artyleria państw obcych - organizacja i uzbrojenie

Jędrzej Korbal

Dla armii II Rzeczypospolitej ocena potencjałów wojskowych państw sąsiednich była jednym z zagadnień o kluczowym znaczeniu. Symptomy rozbudowy ilościowej i modernizacji technicznej Reichswehry, Wehrmachtu oraz Armii Czerwonej stanowiły, przynajmniej w teorii, punkt odniesienia do studiów nad strukturami i uzbrojeniem WP. Tym samym, naturalnym zjawiskiem było zdominowanie powstających w ramach Ministerstwa Spraw Wojskowych i Sztabu Głównego analiz przez sprawy niemieckie i sowieckie. Nie oznacza to jednak, że w toku podejmowanych prac pomijano armie innych państw.

Do zadań Departamentu Artylerii Ministerstwa Spraw Wojskowych należały przede wszystkim administracja i kierowanie rozwojem artylerii Wojska Polskiego. W tak szerokie ramy działalności wpisywały się prace nad organizacją przywołanej broni, wyszkoleniem kadr oraz kontyngensu, przygotowywaniem regulaminów i studiów taktycznych oraz modernizacja sprzętowa. W ramach funkcjonującego w strukturze DepArt. Wydziału Studiów prowadzono również prace koncepcyjne oparte m.in. na informacjach pozyskanych na temat artylerii państw obcych. W znacznej mierze koncentrowały się one na zestawianiu polskiego, niemieckiego i rosyjskiego potencjału, choć jak wskazują zachowane dokumenty, nie było to jedyne pole do porównań. Przywołany organ MSWojsk. zbierał również dane na temat artylerii innych państw. Po odpowiedniej weryfikacji stanowiły one podstawę dla zbiorczych opracowań, tzw. komunikatów informacyjnych, przekazywanych do kierowniczych organów armii oraz dowództw wielkich jednostek. Na początku lat 30., kiedy lotnictwo i broń pancerna dopiero rozpoczynały swoją drogę do zdominowania dyskusji o istocie nowoczesnej armii, to właśnie informacje o możliwościach artylerii poszczególnych państw jawiły się jako kluczowe.

Pełna wersja artykułu w magazynie TW Historia nr specjalny 2/2026