Paweł Dobrzyński


 

 

 

 

PSRA Pilica

 

 

– mały system, duże możliwości

 

 

 

W czerwcu br. zakończyły się badania demonstratora technologii przeciwlotniczego zestawu rakietowo-artyleryjskiego Jodek-SP. Prace badawcze nad Jodkiem- SP (praca naukowa finansowana ze środków na naukę w latach 2010–2013 jako projekt rozwojowy), były finansowane przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach projektu O R00 0136 12, a realizowane przez konsorcjum: Wojskowej Akademii Technicznej (Lider), Zakłady Mechaniczne Tarnów S.A. i Bumar Sp. z o. o. Głównym środkiem bojowym zestawu są dwie wyrzutnie pocisków samonaprowadzających Grom. Wyrzutnie te sprzężone zostały mechanicznie z 23 mm podwójną, licencyjną armatą przeciwlotniczą ZU-23-2, produkowaną w ZM Tarnów S.A. (więcej o konstrukcji i konfiguracji systemu Pilica i jego PZRA można znaleźć w numerach NTW 2 i 12/2011 oraz 9 i 11/2012).

 

 

Efektem końcowym zrealizowanego projektu badawczego jest demonstrator technologii (DT) nowego przeciwlotniczego zestawu rakietowo-artyleryjskiego (PZRA) ZUR-23-2SP (kryptonim Jodek-SP). Celem powstania DT było zmniejszenie ryzyka wynikającego z wdrożenia PZRA Jodek- SP do uzbrojenia Sił Powietrznych z użyciem nie do końca sprawdzonych i dojrzałych rozwiązań oraz technologii. Wyniki pracy badawczej zostały wykorzystane przez Inspektorat Uzbrojenia MON przy realizacji fazy analityczno-koncepcyjnej dla wymagania operacyjnego pn. „Przeciwlotniczy system rakietowo-artyleryjski bliskiego zasięgu Pilica” (PSRA Pilica), w ramach której powinny zostać opracowane: studium wykonalności i wstępne założenia taktyczno-techniczne.

Demonstrator technologii PZRA Jodek-SP pozwolił przyszłemu realizatorowi projektu tj. Zakładom Mechanicznym Tarnów S.A., na określenie – już na wstępnym etapie – jakie koszty oraz jaki czas realizacji jest niezbędny do opanowania danej technologii w warunkach przemysłowych. Jednym z głównych sukcesów projektu O R00 0136 12 było to, że bezpośrednim skutkiem jego realizacji stało się pozyskanie przez ZM Tarnów S.A. własnych środków finansowych na wdrożenie docelowego systemu Pilica do uzbrojenia Sił Powietrznych. Powstały i przebadany w ramach projektu DT PZRA umożliwił praktyczne wykazanie możliwości jego autonomicznej bojowej pracy oraz dwukierunkową współpracę z aparaturą wspomagania procesu kierowania ogniem (AWPKO). Przedsięwzięcie zostało zrealizowane poprzez zaprojektowanie nowych urządzeń oraz modernizację aktualnie produkowanych, w taki sposób, aby sprostały wymaganiom Sił Powietrznych określonym w projekcie wstępnych założeń taktyczno-technicznych do systemu Pilica.

Przy realizacji projektu przyjęto strategię działalności zespołów mieszanych (pracowników o charakterze naukowym i technicznym oraz konstruktorów i specjalistów od taktyki działania systemów V-SHORAD), której celem było rozpoznanie prawidłowości lub sprawdzenie hipotez przewidzianych przez teorie czy koncepcje naukowe opracowane w WAT i Siłach Powietrznych. Praktyczny aspekt tych prac polegał na odkrywaniu i analizowaniu nowych zależności oraz związków pomiędzy elementami w procesie usprawniania, ulepszania, doskonalenia technik i technologii, których zastosowanie wynikało z potrzeb ujętych we wstępnych założeniach taktyczno-technicznych na elementy PSRA Pilica. Zadaniem zespołów było więc tworzenie projektów, rysunków, planów oraz programów komputerowych umożliwiających tworzenie nowych urządzeń i modułów, które do tej pory nie były (lub były w nieznacznym stopniu) wykorzystywane do podniesienia możliwości bojowych PZRA Jodek-SP (oraz do zwiększenia świadomości sytuacyjnej obsług). W związku z tym główny nurt prac był związany z produkcją eksperymentalną oraz testowaniem produktów, procesów i programów w warunkach zbliżonych do rzeczywistych warunków pracy PZRA Jodek-SP tj. w warunkach poligonowych. W ramach projektu zorganizowano i przeprowadzono pięć zgrupowań poligonowych na Centralnym Poligonie Sił Powietrznych w Ustce, w których wykorzystywano środki bojowe. Najważniejszymi wynikami badań stosowanych uzyskanych w projekcie są m. in.:
• wirtualne modele próbne elementów PZRA Jodek-SP, dzięki którym możliwe było dostosowanie elementów nowo projektowanych do już istniejących (jeszcze przed ich wykonaniem), zmienia
także wyeliminowanie kolizji mechanicznych;
• projekty instalacji (elektrycznych, pneumatycznych i elektronicznych) elementów PZRA Jodek-SP;
• aplikacje i programy zmierzające do wykorzystania w praktyce dotychczasowych wyników badań, które były sprawdzane w laboratoriach i na poligonach doświadczalnych pod względem efektywności, walorów technicznych i ich użyteczności.

Wszystkie badania realizowane w ramach projektu rozpoczynały się od ustalenia tematu jako problemu naukowego. Na tym etapie, wspólnie z tzw. ekspertami zewnętrznymi (oficerowie i pracownicy: Centrum Szkolenia Sił Powietrznych, Akademii Marynarki Wojennej, Dowództwa Sił Powietrznych, Szefostwa Obrony Przeciwlotniczej MON itp.), ustalany był problem naukowy i formułowany jako temat badania. Problem nie w każdym przypadku musiał był sprecyzowany dokładnie. Często stosowano metodę kolejnych przybliżeń – ponieważ okazywało się, że wynik końcowy (np. prototyp lub model wykonany fizycznie) nie spełnia oczekiwań. W takim przypadku problem w trakcie badań był na nowo uściślany lub przekształcany pod wpływem tych samych ekspertów zewnętrznych.

 

 

Pełna wersja artykułu w magazynie NTW 9/2013